Tôn trọng đội khách và cổ động viên đối phương nghĩa là cổ vũ hết mình cho đội nhà mà không xúc phạm, đe doạ hay gây khó dễ cho người bên kia: không la ó quốc ca, không chặn đường, không giật khăn áo, biết vỗ tay trước một pha bóng đẹp của đối thủ. Đây không phải sự "hiền lành" thiếu lửa. Nhiều khán đài cuồng nhiệt nhất thế giới vẫn được nhớ nhờ những tràng vỗ tay dành cho người bên kia chiến tuyến.
Đội khách đến sân bạn: họ trải qua những gì
Để hiểu vì sao tôn trọng quan trọng, hãy thử đứng ở vị trí cổ động viên đội khách. Họ thường đi đường xa, có khi cả đêm trên xe khách, tốn tiền vé, tiền ăn ở. Họ đến một thành phố lạ, không biết chỗ gửi xe, không biết lối vào khán đài dành riêng cho mình. Họ là thiểu số tuyệt đối trên sân, có khi chỉ vài trăm người giữa vài chục nghìn khán giả chủ nhà.
Với cầu thủ đội khách, áp lực khác: họ phải thi đấu giữa tiếng hò của số đông, chịu la ó mỗi lần chạm bóng. Đó là một phần của bóng đá và nhiều cầu thủ coi đó là thử thách đáng giá. Nhưng giữa la ó vì một pha ăn vạ với xúc phạm cá nhân, ném đồ, chiếu đèn laser vào mắt, có một ranh giới rất rõ.
Ranh giới giữa sức ép và xúc phạm
| Sức ép chấp nhận được | Đã vượt ranh giới |
|---|---|
| Hát to, đánh trống suốt trận để át tiếng đội khách | Xúc phạm quê quán, chủng tộc, gia đình cầu thủ |
| Huýt sáo khi cầu thủ đội khách câu giờ, ngã vờ | Ném vật thể, chiếu laser vào mắt thủ môn |
| Vẫy khăn, giơ tay khi đối thủ đá phạt (ở môn và giải cho phép) | La ó khi quốc ca đội bạn đang cử hành |
| Khán đài kín chỗ, đồng phục một màu, tạo cảm giác "sân nhà" | Chặn xe đội khách, đe doạ cổ động viên đội khách trên đường về |
Cột bên trái làm trận đấu nóng hơn. Cột bên phải làm trận đấu tệ đi, và thường dẫn tới án phạt cho chính đội chủ nhà.
Những tràng vỗ tay dành cho đối thủ
Bóng đá có những khoảnh khắc mà khán giả chủ nhà đứng dậy vỗ tay cho cầu thủ đội khách. Hai lần thường được nhắc ở Tây Ban Nha: tháng 11/2005, khán giả sân Bernabéu vỗ tay cho Ronaldinho sau khi anh ghi hai bàn cho đội khách; tháng 11/2008, cũng khán giả sân đó vỗ tay khi Alessandro Del Piero của Juventus được thay ra sau cú đúp. Những hình ảnh đó được nhớ không phải vì đội chủ nhà thua, mà vì khán đài đã cho thấy mình hiểu bóng đá đủ để nhận ra cái đẹp ở phía bên kia.
Các môn khác có truyền thống này còn rõ hơn. Ở rugby, khán giả cả hai phe thường giữ im lặng khi cầu thủ đá phạt, bất kể là đội nào. Ở cricket, cả sân vỗ tay khi một cầu thủ đối phương đạt mốc một trăm lần chạy. Ở tennis, khán giả vỗ tay cho những điểm đẹp của cả hai tay vợt. Bóng đá, với tính chất phe phái mạnh hơn, ít khi được như vậy, nhưng không có lý do gì để không thể.
Đón cổ động viên đội khách: từ sân tới ngoài đường
Trong sân
Ở hầu hết sân chuyên nghiệp, cổ động viên đội khách được bố trí một khu riêng, có lối vào riêng, nhằm tránh va chạm. Điều này không có nghĩa họ là "kẻ địch" cần cô lập; nó là biện pháp an toàn. Bạn không nên tìm cách lại gần khu đó để khiêu khích, cũng không nên ném đồ qua hàng rào ngăn cách.
Nếu bạn mặc áo đội nhà mà lỡ ngồi gần cổ động viên đội khách (chuyện hay xảy ra ở các trận đội tuyển, nơi vé bán tự do), hãy cổ vũ đội mình bình thường, tránh ăn mừng sát mặt họ khi đội nhà ghi bàn.
Ngoài sân
Nhiều mâu thuẫn không xảy ra trên khán đài mà ở bãi xe, quán nước, đường về. Một vài điều nhỏ:
- Không giật khăn, áo, cờ câu lạc bộ của cổ động viên khách làm "chiến lợi phẩm". Đây là hành vi chiếm đoạt tài sản, không phải trò vui.
- Không chặn đường, bao vây xe chở cổ động viên hay xe của đội khách.
- Nếu thấy họ lạc đường, chỉ cho họ. Một câu chỉ đường tử tế là lời giới thiệu đẹp nhất về thành phố của bạn.
Khi bạn là đội khách
Tôn trọng là chuyện hai chiều. Khi đi sân khách, bạn cũng là khách của một thành phố khác:
- Theo hướng dẫn của ban tổ chức về khu vực ngồi, giờ vào và giờ ra sân. Đôi khi đội khách phải ở lại thêm sau trận để chờ khán giả chủ nhà giải tán, hãy kiên nhẫn.
- Không khiêu khích khán giả chủ nhà bằng cử chỉ, khẩu hiệu xúc phạm, dù đội mình thắng.
- Giữ vệ sinh khu khán đài mình ngồi. Cổ động viên Nhật Bản nổi tiếng thế giới với việc dọn rác sau trận; đó là cách để lại ấn tượng tốt mà ai cũng làm được.
- Tôn trọng phong tục, quy định riêng của sân và địa phương.
Quốc ca và những khoảnh khắc chung
Trong các trận đội tuyển, việc la ó quốc ca đội bạn là hành vi bị các liên đoàn coi là thiếu tôn trọng, và có thể bị ghi vào báo cáo trận đấu. Quốc ca là biểu tượng của cả một dân tộc, không riêng gì đội bóng. Đứng nghiêm hoặc ít nhất là giữ im lặng trong khoảng hơn một phút ấy là cách tối thiểu để thể hiện rằng mình phân biệt được cạnh tranh thể thao với tôn trọng con người.
Tương tự, phút mặc niệm trước trận dành cho một sự kiện đau buồn là khoảnh khắc chung của cả sân. Những tiếng huýt sáo phá vỡ phút mặc niệm thường bị báo chí và chính khán giả cùng phe lên án mạnh nhất.
Góc nhìn hôm nay: vì sao tôn trọng không làm khán đài "nhạt" đi
Có người lo rằng nếu tôn trọng đối thủ, khán đài sẽ mất lửa. Thực tế ngược lại. Một khán đài hát suốt chín mươi phút, đồng loạt giơ khăn, tạo tiếng ồn khiến đối thủ khó trao đổi với nhau là khán đài đáng sợ hơn một khán đài chửi bới rồi bị phạt đá không khán giả. Sức ép mạnh nhất là sức ép đến từ sự đồng lòng của đội nhà, không phải từ việc làm nhục người khác.
Lần tới khi đi xem, bạn có thể thử một việc nhỏ: khi đội khách ghi một bàn thắng thật đẹp, hãy để ý xem quanh mình có ai vỗ tay không. Nếu có, bạn đang ngồi giữa những người thật sự hiểu bóng đá.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao cổ động viên đội khách được bố trí khu ngồi riêng?
Khu riêng có lối vào, lối ra riêng giúp tách hai nhóm cổ động viên, giảm nguy cơ va chạm, nhất là ở các trận căng thẳng. Đây là biện pháp an toàn tiêu chuẩn ở sân chuyên nghiệp, không phải sự phân biệt đối xử.
La ó quốc ca đội bạn có bị phạt không?
Hành vi này bị các liên đoàn coi là thiếu tôn trọng và có thể được ghi vào báo cáo trận đấu, dẫn tới xử lý kỷ luật tuỳ quy chế từng giải. Dù không bị phạt, nó vẫn làm xấu hình ảnh của khán giả chủ nhà.
Huýt sáo cầu thủ đội khách có phải là thiếu văn minh không?
Huýt sáo khi đối thủ câu giờ hay ngã vờ là một phần quen thuộc của bóng đá và thường được chấp nhận. Điều không chấp nhận được là xúc phạm cá nhân, kỳ thị, ném đồ hay chiếu laser.
Đi sân khách nên chú ý điều gì?
Theo hướng dẫn của ban tổ chức về chỗ ngồi và giờ ra vào, không khiêu khích khán giả chủ nhà, giữ vệ sinh khu khán đài và tôn trọng quy định của sân. Đôi khi bạn phải chờ thêm sau trận để ra về an toàn.
Vỗ tay cho cầu thủ đối phương có phải là phản bội đội nhà không?
Không. Nhiều khán đài nổi tiếng từng đứng dậy vỗ tay cho cầu thủ đội khách chơi xuất sắc. Đó là cách cho thấy bạn hiểu và yêu bóng đá, còn lòng trung thành với đội nhà không vì thế mà giảm đi.
