Ném vật thể xuống sân, dù chỉ là một chai nước hay một đồng xu, có thể làm cầu thủ, trọng tài, nhân viên sân bị thương, khiến trận đấu bị dừng hoặc huỷ, và gần như luôn kéo theo án phạt cho chính đội bóng mà người ném đang cổ vũ. Theo quy chế kỷ luật của FIFA, UEFA và VFF, câu lạc bộ chịu trách nhiệm về hành vi của cổ động viên, nên một cú ném bực tức vài giây có thể biến thành tiền phạt, khán đài bị đóng, thậm chí mất điểm.
Vì sao một vật nhỏ lại nguy hiểm đến thế
Người ném thường nghĩ vật mình cầm "chẳng có gì": chai nhựa đã uống hết, một cái bật lửa, đồng xu lẻ trong túi. Nhưng khoảng cách từ khán đài xuống sân, cộng với lực vung tay, đủ để những thứ đó thành vật gây thương tích.
- Chai nước còn đầy nặng khoảng nửa ký. Rơi từ tầng khán đài cao hoặc được ném mạnh, nó có thể gây chấn thương đầu, vỡ mũi, rách chân mày.
- Đồng xu và bật lửa nhỏ, cứng, có cạnh. Chúng khó nhìn thấy khi bay tới, nên người bị ném không kịp né.
- Pháo sáng, pháo khói là trường hợp nặng nhất: vừa là vật bay, vừa là nguồn lửa.
- Đồ ăn, ly giấy, cuộn giấy ít gây thương tích hơn, nhưng vẫn làm trận đấu gián đoạn, vẫn bị ghi vào biên bản và vẫn bị phạt.
Người đứng gần biên sân nhất lại thường là những người ít được bảo vệ nhất: trọng tài biên, cầu thủ đá phạt góc, cầu thủ dự bị khởi động, nhân viên nhặt bóng (nhiều khi là thiếu niên), phóng viên ảnh ngồi sau khung thành.
Những lần trận đấu phải dừng
Bóng đá thế giới có nhiều ví dụ cho thấy một vật ném xuống có thể thay đổi cả một trận đấu lớn. Tứ kết Champions League tháng 4/2005 giữa hai đội cùng thành phố Milan là trường hợp thường được nhắc: sau một bàn thắng bị từ chối, khán đài đội chủ nhà ném hàng loạt chai nhựa và pháo sáng xuống, một que pháo sáng trúng vai thủ môn đội khách. Trận bị huỷ, UEFA xử đội chủ nhà thua và buộc đá nhiều trận không khán giả.
Ở nhiều giải, cảnh cầu thủ chuẩn bị đá phạt góc phải dừng lại vì một cơn mưa ly nhựa và đồng xu đã quá quen. Có những trận trọng tài phải đưa hai đội vào đường hầm chờ ban tổ chức ổn định khán đài. Ở Việt Nam, các thông báo kỷ luật của VFF sau mỗi vòng V-League cũng thường xuyên có các mục như "cổ động viên ném vật thể lạ xuống sân", đi kèm khoản phạt tiền cho câu lạc bộ.
Hậu quả rơi vào ai
Đây là điều nhiều người ném không nghĩ tới: người chịu thiệt nhiều nhất thường là phe mình.
| Ai | Hậu quả có thể gặp |
|---|---|
| Cầu thủ, trọng tài, nhân viên sân | Chấn thương, phải rời sân; trọng tài có quyền tạm dừng, thậm chí huỷ trận nếu thấy không bảo đảm an toàn. |
| Câu lạc bộ có cổ động viên vi phạm | Phạt tiền; đóng một khu khán đài; thi đấu không khán giả; trường hợp nặng có thể bị xử thua hoặc trừ điểm theo quy chế. |
| Những cổ động viên khác của đội | Mất chỗ ở các trận bị đóng khán đài; bị hạn chế vé sân khách; bị soi kỹ hơn ở cổng kiểm soát. |
| Người ném | Bị đưa ra khỏi sân, bị lập biên bản; có thể bị xử phạt theo quy định của pháp luật, bị cấm đến sân; nếu gây thương tích có thể bị truy cứu trách nhiệm. |
Nguyên tắc trách nhiệm của câu lạc bộ
Quy chế kỷ luật của FIFA và UEFA áp dụng nguyên tắc trách nhiệm nghiêm ngặt: câu lạc bộ phải chịu trách nhiệm về hành vi không đúng mực của cổ động viên mình, kể cả khi câu lạc bộ đã làm mọi thứ có thể để ngăn chặn. Lý do rất thực tế: nếu không có nguyên tắc này, không ai có động lực kiểm soát khán đài. Điều lệ các giải trong nước cũng đi theo tinh thần đó. Nói cách khác, mỗi chai nước ném xuống là một khoản trừ vào ngân sách của đội bóng bạn yêu, khoản tiền lẽ ra dùng cho đội trẻ, cho sân tập, cho chính trải nghiệm của cổ động viên.
Hình ảnh của cả một cộng đồng cổ động viên
Khi camera truyền hình quay cận cảnh một cầu thủ ôm đầu vì trúng chai, người xem ở nhà không thấy một cá nhân, họ thấy "cổ động viên đội X". Một hành vi của vài người có thể làm nhoè đi cả năm trời hội cổ động viên chăm chút hình ảnh, tổ chức quyên góp, dọn rác sau trận.
Vì sao người ta vẫn ném: nhìn từ tâm lý khán đài
Hầu hết người ném không lên kế hoạch trước. Hành vi này thường xảy ra trong vài giây sau một khoảnh khắc căng thẳng: một quả phạt đền bị từ chối, một bàn thua phút cuối, một cầu thủ đối phương ăn mừng sát khán đài. Có vài yếu tố hay đi cùng nhau:
- Cảm giác vô danh trong đám đông. Đứng giữa hàng nghìn người, ta dễ tin rằng không ai nhận ra mình. Thực tế, sân hiện đại có camera an ninh phủ khán đài, và nhiều vụ đã được truy ra qua hình ảnh.
- Bắt chước. Khi một vật bay xuống, những vật tiếp theo đến rất nhanh. Người thứ hai, thứ ba ném không phải vì quá giận mà vì thấy người khác làm.
- Rượu bia và nắng nóng làm giảm khả năng kiềm chế.
- Cảm giác bất công. Khi tin rằng trọng tài thiên vị, người ta dễ coi việc ném đồ là "phản ứng chính đáng". Nó không chính đáng, và nó chưa bao giờ làm thay đổi một quyết định nào trên sân.
Những thứ thường bị cấm mang vào và lý do
Danh sách đồ cấm mang vào sân được thiết kế phần lớn để giảm nguy cơ ném vật thể. Tuỳ sân và ban tổ chức, các mục hay gặp gồm:
- Chai, lọ thuỷ tinh, lon kim loại: dễ vỡ, nặng, sắc cạnh.
- Nắp chai nhựa: một số sân yêu cầu bỏ nắp hoặc rót ra ly giấy, vì chai còn nắp và còn nước nặng hơn chai rỗng nhiều.
- Bật lửa, pháo các loại, vật dễ cháy nổ.
- Gậy, cán cờ cứng, ô dài có đầu nhọn.
- Vật sắc nhọn, kim loại có thể dùng làm vật ném.
Lần tới khi bị yêu cầu bỏ nắp chai ở cổng, bạn sẽ hiểu vì sao. Đó không phải sự phiền phức vô lý mà là bài học rút ra từ rất nhiều lần chai nước bay xuống sân.
Góc nhìn hôm nay: giận thì làm gì thay vì ném
Cảm xúc trên khán đài là thật, và cơn giận khi đội nhà bị xử ép là chuyện bình thường. Vấn đề là chuyển nó thành gì. Một vài cách đã được nhiều cổ động viên lâu năm dùng:
- Đặt đồ xuống. Đừng cầm chai, cầm ly trong tay lúc trận đang căng. Đơn giản nhưng hiệu quả, vì phần lớn cú ném là phản xạ của bàn tay đang cầm sẵn thứ gì đó.
- Hát to hơn. Nhiều khán đài nổi tiếng có thói quen hát lớn nhất đúng lúc đội nhà gặp bất lợi. Năng lượng đó giúp cầu thủ, còn chai nước thì chỉ làm trận đấu dừng lại.
- Nhắc người bên cạnh. Một câu "thôi, phạt đội mình đấy" từ người cùng phe có sức nặng hơn mọi biển cấm.
- Phản ánh đúng kênh. Bức xúc về trọng tài có thể gửi tới câu lạc bộ, hội cổ động viên, để họ làm việc với ban tổ chức giải.
- Báo nhân viên an ninh khi thấy ai chuẩn bị ném, nhất là pháo sáng hay vật nặng.
Muốn hiểu rõ cơ chế phạt, bạn có thể đọc các thông báo kỷ luật của VFF sau từng vòng đấu và các quyết định của Ban Kiểm soát, Đạo đức và Kỷ luật UEFA (Control, Ethics and Disciplinary Body) được công bố công khai: chúng liệt kê cụ thể trận nào, hành vi nào và mức xử lý ra sao.
Câu hỏi thường gặp
Cổ động viên ném chai xuống sân thì câu lạc bộ có bị phạt không?
Có. Theo nguyên tắc trách nhiệm trong quy chế kỷ luật của FIFA, UEFA và các giải trong nước, câu lạc bộ chịu trách nhiệm về hành vi của cổ động viên. Mức xử lý từ phạt tiền tới đóng khán đài, thi đấu không khán giả, trường hợp nặng có thể bị xử thua.
Trọng tài có được dừng trận khi khán giả ném đồ xuống sân không?
Có. Trọng tài có quyền tạm dừng trận khi an toàn của cầu thủ, tổ trọng tài không được bảo đảm, và báo cáo sự việc lên ban tổ chức. Nếu tình hình không cải thiện, trận đấu có thể bị huỷ và ban kỷ luật sẽ quyết định kết quả.
Vì sao sân bóng bắt bỏ nắp chai nước?
Chai còn nắp và còn nước nặng hơn nhiều so với chai rỗng, ném từ khán đài có thể gây chấn thương. Nhiều sân yêu cầu bỏ nắp hoặc rót ra ly giấy để giảm nguy cơ này.
Người ném vật thể xuống sân bị xử lý thế nào?
Người ném có thể bị đưa ra khỏi sân, lập biên bản, xử phạt theo quy định của pháp luật và bị cấm đến sân. Nếu gây thương tích cho người khác, họ có thể phải chịu trách nhiệm hình sự hoặc bồi thường.
Thấy người khác chuẩn bị ném đồ thì nên làm gì?
Bạn có thể nhắc nhẹ rằng đội mình sẽ bị phạt, và báo cho nhân viên an ninh gần nhất nếu người đó vẫn tiếp tục. Đừng giằng co trực tiếp, vì xô xát trên bậc khán đài rất dễ gây ngã.
