Phần lớn sân vận động ở Việt Nam không cho mang rượu bia, chai lọ thuỷ tinh, lon kim loại vào khán đài, và nhiều nước còn cấm hẳn việc bán hay uống rượu bia trong tầm nhìn ra sân. Lý do không chỉ là trật tự: rượu bia cộng với nắng nóng, đám đông, bậc thang dốc và cảm xúc căng thẳng làm tăng nguy cơ xô xát, ngã, say nắng, và nguy cơ lớn nhất nằm ở đoạn đường về. Nguyên tắc không có ngoại lệ: đã uống rượu bia thì không lái xe.
Vì sao rượu bia và khán đài là cặp rủi ro
Rượu bia làm chậm phản xạ, giảm khả năng phán đoán và tự kiềm chế. Ở một buổi tối bình thường, điều đó đã đủ nguy hiểm. Trên khán đài, nó gặp thêm vài yếu tố khác:
- Cảm xúc dồn nén. Một quyết định trọng tài gây tranh cãi, một bàn thua phút cuối: với người đã uống, ngưỡng từ bực bội tới hành động bộc phát thấp hơn hẳn.
- Đám đông và khoảng cách gần. Va chạm vai, giẫm chân là chuyện bình thường trên khán đài. Người say dễ coi đó là khiêu khích.
- Bậc khán đài dốc. Mất thăng bằng trên bậc thang đông người có thể kéo theo người khác cùng ngã.
- Nắng nóng. Nhiều trận ở Việt Nam đá chiều hoặc tối mùa hè, trời oi. Rượu bia gây lợi tiểu, làm cơ thể mất nước nhanh hơn, cộng với nắng dễ dẫn tới kiệt sức do nóng.
- Đường về. Đây là nguy cơ lớn nhất. Hàng chục nghìn người cùng rời sân, phần lớn bằng xe máy, trong đêm.
Ở Việt Nam: quy định của sân và của luật
Quy định của ban tổ chức
Danh sách đồ cấm mang vào sân của các trận V-League và đội tuyển thường bao gồm đồ uống có cồn, chai thuỷ tinh, lon kim loại. Nhân viên an ninh kiểm tra ở cổng. Người có biểu hiện say xỉn có thể bị từ chối vào sân hoặc mời ra khỏi khán đài. Quy định cụ thể khác nhau giữa các sân và từng trận, nên bạn nên đọc thông báo của ban tổ chức hoặc câu lạc bộ chủ nhà trước khi đi.
Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia
Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia năm 2019 (có hiệu lực từ 1/1/2020) đặt nền tảng cho nhiều quy định: cấm bán rượu bia cho người dưới 18 tuổi, cấm ép buộc, lôi kéo người khác uống, và đặc biệt cấm điều khiển phương tiện giao thông khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 tiếp tục giữ nguyên tắc cấm tuyệt đối người lái xe có nồng độ cồn, và Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định mức xử phạt, trong đó vi phạm nồng độ cồn thuộc nhóm phạt nặng nhất.
Thế giới làm gì: từ cấm hẳn tới bán có kiểm soát
Không có một mô hình chung. Mỗi nước chọn cách khác nhau, thường gắn với lịch sử bạo lực khán đài của nước đó.
| Nơi | Cách làm |
|---|---|
| Anh và xứ Wales | Luật về sự kiện thể thao năm 1985 cấm uống rượu trong tầm nhìn ra sân trong thời gian trận đấu bóng đá chuyên nghiệp, cấm say xỉn khi vào sân. Khán giả chỉ được uống ở quầy trong khu hành lang, trước trận và giờ nghỉ. |
| Scotland | Cấm bán rượu bia tại sân bóng từ năm 1980, sau một vụ bạo loạn trong trận chung kết cúp quốc gia năm đó. Việc nới lỏng quy định vẫn được tranh luận nhiều năm. |
| Pháp | Luật Évin (1991) hạn chế quảng cáo và bán đồ uống có cồn tại các sân thể thao, có những ngoại lệ được cấp phép. |
| World Cup 2022 ở Qatar | Chỉ hai ngày trước khai mạc, ban tổ chức thông báo không bán bia có cồn trong khu vực sân, khu bán được dời ra các điểm dành cho người hâm mộ. |
| Nhiều giải ở Mỹ | Bán bia trong sân nhưng giới hạn số ly mỗi lần mua, kiểm tra tuổi và ngừng bán từ một thời điểm nhất định trong trận. |
Hiệu quả của từng cách vẫn là đề tài tranh luận. Người ủng hộ việc cấm chỉ ra rằng bạo lực khán đài giảm sau khi có lệnh cấm; người phản đối cho rằng lệnh cấm chỉ dời việc uống ra quán xá quanh sân trước giờ bóng lăn. Điều các bên đều đồng ý: say xỉn và khán đài đông đúc không đi cùng nhau được.
Những rủi ro sức khoẻ trên khán đài
Mất nước và say nắng
Rượu bia làm cơ thể đào thải nước nhiều hơn. Ngồi dưới nắng chiều hay trong không khí oi nồng nhiều giờ, người uống dễ bị chóng mặt, buồn nôn, chuột rút. Uống nước lọc thường xuyên là cách tốt nhất để giữ sức trên khán đài, dù bạn có uống rượu bia trước đó hay không.
Tim mạch
Trận đấu căng thẳng tự nó đã làm tim đập nhanh, huyết áp tăng. Với người có bệnh tim mạch, rượu bia là yếu tố cộng thêm. Nếu bạn có bệnh nền, hãy hỏi bác sĩ về việc đi xem trận đông người, và đừng coi nhẹ các dấu hiệu như đau tức ngực, khó thở.
Chấn thương
Ngã trên bậc khán đài, va chạm khi xô đẩy, đánh nhau là những chấn thương hay gặp ở người say. Trạm y tế của sân luôn có, nhưng không có trạm y tế nào thay được việc tự giữ mình tỉnh táo.
Đi xem trận cùng bạn bè hay uống
Nếu nhóm bạn của bạn có thói quen "làm vài ly" trước trận, vài điều thực tế giúp mọi người về nhà an toàn:
- Thống nhất trước ai lái xe. Người đó không uống giọt nào, từ đầu tới cuối buổi.
- Hoặc không ai lái. Đi taxi, xe công nghệ, xe buýt, hoặc đi bộ nếu gần.
- Không ép nhau uống. Ngoài chuyện sức khoẻ, đây còn là hành vi bị luật cấm.
- Ăn trước, uống nước xen kẽ.
- Để ý bạn mình. Nếu một người trong nhóm bắt đầu gây gổ, hãy đưa họ ra khỏi khán đài trước khi chuyện nhỏ thành chuyện lớn.
Và nếu bạn không uống, bạn không cần giải thích với ai. Rất nhiều cổ động viên cuồng nhiệt nhất trên khán đài chưa bao giờ cần một ly bia để hát hết chín mươi phút.
Góc nhìn hôm nay
Ở Việt Nam, bia vẫn gắn chặt với hình ảnh xem bóng đá ở quán, và các hãng bia từng tài trợ nhiều giải đấu. Nhưng thói quen đang đổi: các chiến dịch "đã uống rượu bia thì không lái xe" được đẩy mạnh, việc kiểm tra nồng độ cồn diễn ra thường xuyên vào những đêm có trận lớn. Khán đài là nơi bạn đến để sống trọn chín mươi phút với đội bóng của mình, và tỉnh táo là cách tốt nhất để nhớ được trọn vẹn những gì đã diễn ra.
Muốn đọc thêm, bạn có thể tìm văn bản Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia trên cổng thông tin pháp luật quốc gia, hoặc các khuyến cáo của Bộ Y tế về tác hại của rượu bia.
Câu hỏi thường gặp
Có được mang bia vào sân vận động ở Việt Nam không?
Phần lớn các trận V-League và đội tuyển cấm mang đồ uống có cồn, chai thuỷ tinh và lon kim loại vào sân. Quy định cụ thể tuỳ ban tổ chức từng trận, nên bạn hãy đọc thông báo của câu lạc bộ chủ nhà trước khi đi.
Vì sao nhiều sân bóng trên thế giới cấm uống rượu bia?
Rượu bia làm giảm khả năng tự kiềm chế, dễ dẫn tới xô xát, ném đồ và chấn thương trong đám đông. Nhiều nước như Anh, Scotland đưa ra lệnh cấm sau những giai đoạn bạo lực khán đài.
Uống bia khi xem bóng rồi có được lái xe máy về không?
Không. Luật hiện hành cấm người điều khiển phương tiện có nồng độ cồn trong máu hoặc hơi thở, và mức phạt thuộc nhóm nặng nhất. Hãy chọn trước người không uống để lái, hoặc đi taxi, xe công nghệ.
World Cup 2022 có bán bia trong sân không?
Không. Hai ngày trước khai mạc, ban tổ chức thông báo ngừng bán bia có cồn trong khu vực sân vận động, chỉ bán ở các điểm dành cho người hâm mộ.
Uống rượu bia trên khán đài nắng nóng có hại gì?
Rượu bia làm cơ thể mất nước nhanh hơn, cộng với nắng nóng dễ gây chóng mặt, kiệt sức, và tăng gánh nặng cho tim mạch. Hãy uống nước lọc thường xuyên và đến trạm y tế của sân nếu thấy bất thường.
