Khi đội nhà thua, điều tốt nhất cổ động viên có thể làm trên khán đài là ở lại vỗ tay cảm ơn cầu thủ đã cố gắng, ra về có trật tự, và để dành lời phê bình cho những kênh đúng chỗ. Những việc không nên làm: ném đồ, la ó xúc phạm cá nhân, chặn xe đội bóng, tràn xuống sân hay trút giận lên cổ động viên đội thắng. Cách một khán đài cư xử sau trận thua nói về họ nhiều hơn cách họ ăn mừng chiến thắng.
Những phút đầu tiên sau tiếng còi
Khoảnh khắc trọng tài thổi còi kết thúc một trận thua là lúc cảm xúc trên khán đài khó kiểm soát nhất. Thất vọng, tức giận, mệt mỏi dồn lại sau chín mươi phút căng thẳng. Đây cũng là lúc hành vi của khán giả được camera ghi lại nhiều nhất.
Ở nhiều nước, đã thành truyền thống: cầu thủ đi về phía khán đài cổ động viên đội nhà để cảm ơn, kể cả khi thua. Khán đài đáp lại bằng tràng vỗ tay hoặc tiếng hát. Đó không phải là "chấp nhận thất bại", mà là thừa nhận rằng hai bên đã cùng nhau trải qua một trận đấu. Với cầu thủ trẻ, những tràng vỗ tay sau trận thua thường được nhớ lâu hơn cả tiếng hò sau trận thắng.
Khi nào la ó là chính đáng
Cổ động viên có quyền thất vọng và thể hiện điều đó. Huýt sáo sau một màn trình diễn thiếu cố gắng là phản ứng quen thuộc ở mọi sân bóng. Ranh giới nằm ở chỗ: phê bình màn trình diễn, không xúc phạm con người; nhắm vào kết quả, không nhắm vào gia đình, quê quán, đời tư của cầu thủ hay huấn luyện viên.
Những việc không nên làm và vì sao
| Hành vi | Hậu quả thường gặp |
|---|---|
| Ném chai, ly, pháo xuống sân | Cầu thủ, trọng tài bị thương; câu lạc bộ bị phạt tiền, đóng khán đài. |
| Tràn xuống sân để "nói chuyện" với cầu thủ | Vi phạm nghiêm trọng quy định an ninh, có thể bị bắt giữ, cấm đến sân; câu lạc bộ bị phạt nặng. |
| Chặn xe đội bóng, vây cổng sân | Nguy hiểm cho cả cầu thủ lẫn cổ động viên; làm căng thẳng thêm, hiếm khi đổi được điều gì. |
| Trút giận lên cổ động viên đội thắng | Xô xát, thương tích, có thể bị xử lý hình sự; vòng trả đũa ở các trận sau. |
| Phá ghế, phá tài sản của sân | Câu lạc bộ phải bồi thường; người vi phạm bị xử phạt. |
Một điểm chung của các hành vi trên: chúng không làm đội bóng chơi tốt hơn ở trận sau. Ngược lại, chúng thường khiến đội bị phạt, mất tiền, mất khán giả ở các trận tiếp theo.
Ra về sau trận thua
Ra về sau trận thua có vài khác biệt so với sau trận thắng. Không khí trầm hơn nhưng căng hơn, nhất là ở khu vực gần khán đài đội khách đang ăn mừng.
- Theo lối ra quen thuộc và hướng dẫn của nhân viên an ninh, tránh đi vòng qua khu vực cổ động viên đội khách.
- Không đáp trả khiêu khích. Nếu ai đó trêu chọc, bước tiếp là lựa chọn mạnh mẽ nhất.
- Đi xe về thì để cơn giận lắng lại trước. Cảm xúc căng thẳng làm người ta lái nhanh, phanh gấp. Ngồi lại uống ngụm nước, đợi bãi xe thưa bớt cũng là cách giữ an toàn.
- Nếu đi cùng trẻ nhỏ, đây là lúc con quan sát cách người lớn phản ứng với thất bại. Một câu "đội mình hôm nay chưa may, mình về rồi lần sau lại đi" là bài học tốt hơn mọi lời giảng.
Thua liên tiếp: khi khán đài muốn lên tiếng
Một trận thua là chuyện bình thường. Một chuỗi thua kéo dài, đội bóng đứng trước nguy cơ xuống hạng, là lúc cổ động viên muốn làm gì đó nhiều hơn. Có những cách lên tiếng có trật tự, được nhiều khán đài trên thế giới sử dụng:
- Băng rôn phê bình lịch sự, nhắm vào cách điều hành, không xúc phạm cá nhân, được ban tổ chức chấp thuận.
- Đối thoại qua hội cổ động viên. Nhiều câu lạc bộ có buổi gặp định kỳ giữa ban lãnh đạo và đại diện cổ động viên. Đây là kênh hiệu quả hơn nhiều so với vây cổng sân.
- Thư, kiến nghị chung gửi câu lạc bộ, có chữ ký của nhiều hội viên.
- Tiếp tục đến sân và hát. Nghe có vẻ ngược đời, nhưng có những khán đài nổi tiếng chính vì hát to nhất trong những mùa giải tệ nhất. Cầu thủ nhiều lần kể rằng họ nhớ nhất những người ở lại cùng đội lúc khó khăn.
Ở Anh và Đức, cổ động viên còn có các hình thức tham gia sâu hơn: hội cổ động viên sở hữu cổ phần, ghế đại diện trong ban điều hành. Mô hình ở Việt Nam khác, nhưng tinh thần "lên tiếng qua kênh có tổ chức" thì giống nhau.
Thua trong trận đội tuyển
Trận thua của đội tuyển quốc gia có sức nặng riêng, vì cả nước cùng xem. Vài điểm đáng nhớ:
- Nếu thua trên sân khách, bạn là khách của nước bạn. Hành vi của bạn đại diện cho hình ảnh người Việt, không chỉ cổ động viên.
- Nếu thua trên sân nhà, hãy nhớ khán giả đội bạn có thể chỉ là vài trăm người giữa hàng chục nghìn khán giả Việt. Họ ăn mừng là chuyện bình thường, họ cần được ra về an toàn.
- Cầu thủ đá hỏng phạt đền, thủ môn mắc lỗi là những người đau nhất trong đêm đó. Họ cần tràng vỗ tay hơn ai hết, và cần được để yên trên mạng xã hội.
Góc nhìn hôm nay: thua cũng là một phần của tình yêu
Cổ động viên lâu năm nào cũng có một kho ký ức về những trận thua: trận mưa tầm tã, trận bị gỡ hoà phút cuối, mùa giải xuống hạng. Điều đáng nói là người ta thường kể về những trận đó với một nụ cười, vì họ đã ở đó, cùng nhau. Nhà văn Anh Nick Hornby trong cuốn hồi ký Fever Pitch (1992) dành nhiều trang cho những buổi chiều thất vọng trên khán đài, như một phần không thể thiếu của việc làm người hâm mộ.
Còn những gì diễn ra trong lòng sau trận thua, vì sao nỗi buồn kéo dài và làm sao lấy lại tâm trạng, là chuyện của tâm lý học, được bàn ở một bài khác. Ở đây chỉ cần một điều: bạn có thể buồn bao nhiêu tuỳ ý, miễn là nỗi buồn ấy không làm ai khác bị thương.
Câu hỏi thường gặp
Đội nhà thua thì cổ động viên nên làm gì?
Ở lại vỗ tay cảm ơn cầu thủ, ra về có trật tự, tránh khu vực cổ động viên đội thắng và không đáp trả khiêu khích. Nếu muốn phê bình, hãy dùng băng rôn lịch sự hoặc kênh đối thoại qua hội cổ động viên.
La ó đội nhà sau trận thua có sai không?
Thể hiện thất vọng bằng huýt sáo là phản ứng quen thuộc và được chấp nhận ở nhiều sân. Điều không nên làm là xúc phạm cá nhân cầu thủ, huấn luyện viên, hoặc nhắm vào gia đình, đời tư của họ.
Vì sao cầu thủ đi về phía khán đài sau trận thua?
Đây là truyền thống cảm ơn cổ động viên đã đến sân, dù kết quả không như ý. Khán đài đáp lại bằng tràng vỗ tay để thừa nhận nỗ lực của đội.
Có nên rời sân sớm khi đội nhà đang thua đậm không?
Đó là quyền của bạn, và rời sớm cũng giúp tránh dòng người lúc tan trận. Nhưng nhiều cổ động viên chọn ở lại tới phút cuối, vì cầu thủ nhìn thấy khán đài vơi đi giữa trận và điều đó ảnh hưởng tới tinh thần của họ. Nếu ra về, hãy đi nhẹ nhàng, không la ó dọc lối đi.
Chặn xe đội bóng sau trận thua có bị xử lý không?
Có thể. Đây là hành vi gây mất an ninh trật tự, nguy hiểm cho cả cầu thủ và người tham gia, và có thể bị xử phạt theo quy định. Câu lạc bộ cũng có thể bị liên đoàn kỷ luật.
