Cổ vũ marathon và đua xe đạp bên đường: nên làm và nên tránh

Cổ vũ marathon và đua xe đạp là cổ vũ bên đường: bạn đứng ở vỉa hè, khúc cua hay sườn dốc, chờ người chạy hoặc đoàn đua đi qua, rồi hô tên, vỗ tay, giơ tấm bảng tự làm, đưa tay đập tay khi phù hợp. Với vận động viên phong trào ở những cây số cuối, một tiếng gọi tên đúng lúc có thể là thứ giúp họ không bỏ cuộc. Nhưng đường đua cũng là nơi người cổ vũ dễ gây tai nạn nhất nếu không giữ khoảng cách, nên cổ vũ bên đường có những luật riêng mà ai cũng nên biết.

Vì sao người chạy cần người cổ vũ

Một cuộc chạy marathon dài 42,195 km, và phần lớn người tham gia không phải vận động viên chuyên nghiệp. Họ là nhân viên văn phòng, sinh viên, phụ huynh, người về hưu, chạy để thử sức mình. Từ khoảng cây số ba mươi, nhiều người gặp "bức tường": chân nặng, đầu muốn dừng. Lúc đó, tiếng cổ vũ của người lạ bên đường có tác dụng rất thật.

Nhiều người chạy kể rằng họ nhớ mãi một gương mặt lạ hô đúng tên mình in trên số áo, hay một nhóm trẻ con chìa tay ra đập tay. Những khoảnh khắc ấy không làm chân bớt đau, nhưng làm đầu óc bớt nặng, đủ để bước tiếp thêm vài cây số.

Với đua xe đạp chuyên nghiệp, người cổ vũ bên đường lại mang ý nghĩa khác: đó là những người đứng hàng giờ trên sườn núi chỉ để thấy đoàn đua lướt qua trong vài phút, là một phần làm nên khung cảnh đặc trưng của các giải đua đường trường châu Âu.

Những điểm cổ vũ nổi tiếng thế giới

"Đường hầm tiếng hét" ở Boston

Boston Marathon, giải marathon thường niên lâu đời nhất thế giới còn tổ chức, có một điểm cổ vũ huyền thoại: đoạn đường chạy ngang trường Wellesley College, gần nửa chặng. Hàng trăm sinh viên đứng dọc rào, hét vang tới mức người chạy nghe thấy từ cách xa, nên đoạn này được gọi là "đường hầm tiếng hét". Xa hơn, khu dốc được gọi là Heartbreak Hill cũng là nơi người dân đứng đông để tiếp sức cho người chạy ở đoạn khó nhất.

Sườn núi ở các giải xe đạp đường trường

Ở những chặng leo núi của Tour de France hay các giải lớn ở Ý, Tây Ban Nha, hàng chục nghìn người hâm mộ cắm trại dọc đường dốc từ hôm trước, vẽ tên tay đua lên mặt đường, mặc trang phục hoá trang, chờ đoàn đua. Đường leo Alpe d'Huez với hai mươi mốt khúc cua là ví dụ nổi tiếng, có khúc cua được người hâm mộ Hà Lan "chiếm" thành điểm tụ tập màu cam. Một người hâm mộ Đức hoá trang thành quỷ đỏ cầm đinh ba đã xuất hiện bên đường các giải đua suốt nhiều năm, thành một gương mặt quen của Tour.

Bên đường ở Việt Nam

Ở Việt Nam, các giải chạy như giải chạy báo Tiền Phong, có từ cuối thập niên 1950, hay các giải marathon thành phố mới hơn thu hút ngày càng nhiều người chạy và người cổ vũ. Giải xe đạp truyền hình lâu năm đi qua nhiều tỉnh thành cũng là dịp người dân đứng kín hai bên đường để xem đoàn đua.

Cổ vũ người chạy marathon: làm gì cho có ích

Những câu cổ vũ nên tránh: "Sắp tới rồi!" khi còn xa đích (người chạy biết rõ khoảng cách và có thể nản hơn), hay những câu so sánh tốc độ. Câu đơn giản như "Cố lên, bạn đang chạy rất tốt" thường hiệu quả hơn cả.

Về chuyện đưa đồ ăn, nước uống

Nhiều người muốn giúp bằng cách đưa nước, kẹo, trái cây. Điều này cần cẩn thận: người chạy có thể bị dị ứng, đau bụng với đồ lạ, và ban tổ chức đã bố trí trạm tiếp nước. Nếu muốn đưa, chỉ đưa đồ đóng gói kín, chìa ra cho ai muốn tự lấy, không chạy theo ép. Người thân đi cổ vũ thì nên hẹn trước điểm đứng và đồ cần đưa.

Cổ vũ đua xe đạp: luật an toàn sống còn

Đoàn đua xe đạp chuyên nghiệp đi với tốc độ rất cao, kể cả khi đi trong đường phố hẹp, và các tay đua đi sát nhau. Một người cổ vũ bước ra một bước có thể làm ngã cả đoàn. Chuyện này đã xảy ra nhiều lần trong lịch sử các giải đua.

Ví dụ được nhắc nhiều nhất là chặng đầu Tour de France 2021: một khán giả cầm tấm bìa lớn hướng về phía ống kính truyền hình, lấn ra mép đường, va vào một tay đua và gây ra một vụ ngã hàng loạt. Người này sau đó bị xử lý trước pháp luật. Vụ việc khiến ban tổ chức nhiều giải tăng cường kêu gọi khán giả giữ khoảng cách.

Những điều tuyệt đối không làm khi cổ vũ bên đường đua xe đạp:

• Không lấn ra mặt đường để chụp ảnh, quay phim hay giơ bảng, nhất là khi quay lưng về phía đoàn đua để chụp ảnh tự sướng.
• Không chạy theo tay đua sát bên cạnh, dù chỉ vài mét, trên những đoạn dốc đông người.
• Không đẩy tay đua: ngoài nguy hiểm, việc đẩy còn có thể khiến tay đua bị phạt.
• Không xịt nước, ném đồ về phía tay đua.
• Giữ trẻ em và vật nuôi ở phía trong, không để chạy ra đường.
• Không đốt pháo khói, pháo sáng: khói che tầm nhìn và có thể gây bỏng.

Chuẩn bị đi cổ vũ bên đường

1. Xem bản đồ lộ trình và giờ dự kiến: ban tổ chức thường công bố lộ trình và khung giờ đoàn đi qua từng điểm. Đường sẽ bị phong toả nên phải đến sớm.
2. Chọn điểm đứng: đoạn dốc, khúc cua chậm, khu gần đích; tránh chỗ đường hẹp, đông nghẹt người.
3. Mang theo: nước, mũ, kem chống nắng, áo mưa mỏng, đồ ăn nhẹ cho mình. Với marathon sáng sớm, mang áo khoác vì trời lạnh lúc đứng chờ.
4. Chuẩn bị bảng cổ vũ: chữ to, ngắn, dễ đọc khi chạy qua. Không làm bảng quá lớn vì gió có thể thổi bay ra đường.
5. Theo dõi người thân: nhiều giải có ứng dụng theo dõi vị trí người chạy qua chip số áo, giúp bạn biết khi nào họ tới.
6. Đi lại: dùng phương tiện công cộng hoặc gửi xe xa lộ trình; nhiều tuyến đường bị cấm theo giờ.

Góc nhìn hôm nay

Cổ vũ bên đường là kiểu cổ vũ dân chủ nhất: không cần vé, không cần sân, ai cũng có thể đứng ra vỗ tay cho người lạ. Ở nhiều thành phố, ngày marathon đã trở thành ngày hội của cả cộng đồng, có ban nhạc, trống, nhóm múa đứng dọc đường. Điều đó cho thấy thể thao không chỉ thuộc về người thi đấu mà còn thuộc về những người đứng xem.

Nếu bạn chưa từng đi cổ vũ, hãy thử chọn một giải chạy gần nhà, đứng ở đoạn cây số cuối và cổ vũ cho những người về sau cùng. Bạn sẽ thấy ánh mắt của họ khi nghe tên mình được gọi, và có thể chính bạn sẽ muốn đăng ký chạy giải sau. Lịch các giải chạy, giải đua xe đạp có trên trang của ban tổ chức và các hội chạy bộ địa phương.