Nhà thi đấu Istora ở khu liên hợp thể thao Gelora Bung Karno, Jakarta, được giới cầu lông coi là một trong những nơi ồn ào nhất thế giới của môn này: khán giả Indonesia hô vang tên nước, vỗ tay theo nhịp, gõ gậy cổ vũ và reo hò gần như mỗi pha cầu. Ngược với hình dung cầu lông là môn lịch sự, yên tĩnh, ở Istora tiếng ồn là một phần của trận đấu. Nhiều tay vợt nói rằng thi đấu ở đó là trải nghiệm không nơi nào có được, dù họ là chủ nhà hay đội khách.
Istora là đâu
Istora, tên đầy đủ thường gọi là Istora Senayan, là nhà thi đấu trong nhà nằm trong khu liên hợp Gelora Bung Karno ở trung tâm Jakarta. Khu liên hợp này được xây dựng đầu những năm 1960 để Indonesia đăng cai Á vận hội năm 1962. Qua nhiều thập kỷ, Istora trở thành sân nhà của cầu lông Indonesia, nơi tổ chức giải Indonesia Mở rộng và nhiều giải đồng đội lớn.
Trước Á vận hội 2018, khi Jakarta và Palembang cùng đăng cai, Istora được cải tạo lớn, hiện đại hoá ghế ngồi, ánh sáng, điều hoà. Nhưng điều không thay đổi là khán giả.
Vì sao cầu lông ở Indonesia lại "khác"
Để hiểu tiếng ồn ở Istora, cần hiểu vị trí của cầu lông trong đời sống Indonesia. Đây là môn thể thao mang về cho nước này nhiều huy chương vàng Olympic nhất, bắt đầu từ Olympic Barcelona 1992, khi cầu lông lần đầu là môn thi đấu chính thức và Indonesia giành vàng cả đơn nam lẫn đơn nữ. Indonesia cũng là một trong những nước giành Thomas Cup, giải đồng đội nam thế giới, nhiều lần nhất. Cầu lông được chơi khắp nơi, từ sân phường tới sân nhà máy.
Vì thế, khán giả ở Istora không chỉ đến xem một trận thể thao. Với nhiều người, đó là dịp thể hiện niềm tự hào về môn thể thao "của dân tộc", giống như người Brazil với bóng đá hay người Ấn Độ với cricket.
Khán đài Istora nghe như thế nào
Nếu bạn xem một trận có tay vợt Indonesia ở Istora, bạn sẽ thấy những đặc điểm sau.
- Tiếng hô tên nước: tiếng hô "In-do-ne-sia" với nhịp vỗ tay xen kẽ vang lên liên tục, nhất là khi tay vợt nhà ghi điểm hoặc cần tiếp sức.
- Gậy cổ vũ: gậy bơm hơi hay gậy nhựa đập vào nhau tạo ra âm thanh dồn dập.
- Tiếng "ồ" theo từng cú đánh: trong những pha cầu dài, khán đài "ồ" lên theo mỗi cú đập, mỗi cú cứu cầu, như đang cùng thở với tay vợt.
- Tiếng reo vỡ oà: khi tay vợt nhà ghi điểm quyết định, tiếng reo làm rung cả nhà thi đấu.
- Cổ vũ cả tay vợt nước ngoài được yêu thích: những tay vợt nổi tiếng, có lối chơi đẹp, đôi khi cũng được khán giả Istora cổ vũ nhiệt tình, cho thấy họ mê cầu lông chứ không chỉ mê đội nhà.
Điều khiến Istora khác các nhà thi đấu khác là khán giả thường lên tiếng cả khi cầu đang bay, không chỉ sau khi điểm kết thúc. Ở nhiều giải châu Âu, khán giả cầu lông có nếp giống tennis hơn, giữ yên lặng khi tay vợt giao cầu.
Tiếng ồn ảnh hưởng tới tay vợt thế nào
Cầu lông khác tennis ở một điểm quan trọng: quả cầu lông nhẹ, bay chậm dần do sức cản không khí, và âm thanh khi cầu chạm vợt nhỏ hơn nhiều so với bóng tennis. Tay vợt cầu lông vì thế dựa vào mắt nhiều hơn tai. Điều này phần nào giải thích vì sao văn hoá khán đài cầu lông ở châu Á có thể ồn hơn tennis mà trận đấu vẫn diễn ra được.
Dù vậy, tiếng ồn vẫn có ảnh hưởng:
- Giao tiếp ở đánh đôi: hai tay vợt cùng đội khó nghe nhau gọi "để tôi", "của bạn", phải dựa vào ký hiệu và thói quen phối hợp.
- Áp lực tâm lý: tay vợt khách phải chịu cảm giác cả nhà thi đấu chống lại mình. Có người bị cuốn đi, có người lại chơi hay hơn vì phấn khích.
- Nghe trọng tài: tiếng hô điểm của trọng tài đôi khi bị lấn át, tay vợt phải nhìn bảng điểm.
Còn một yếu tố ít người để ý là luồng gió. Quả cầu rất nhạy với gió trong nhà thi đấu, nên điều hoà, cửa ra vào đều được kiểm soát kỹ. Khán giả không được tự ý mở cửa hay đứng chắn lối thông gió theo chỉ dẫn của ban tổ chức.
So sánh không khí khán đài cầu lông ở vài nơi
| Nơi | Đặc điểm khán đài | Gợi ý cho bạn |
|---|---|---|
| Istora, Jakarta (Indonesia) | Rất ồn, hô theo nhịp, reo cả khi cầu đang bay | Mang nút tai nếu nhạy cảm tiếng ồn, hoà vào nhịp chung |
| Các giải ở Malaysia, Trung Quốc | Sôi động, nhất là khi có tay vợt chủ nhà | Theo người hâm mộ địa phương, vỗ tay sau điểm |
| Các giải ở châu Âu | Gần tennis hơn, yên lặng khi giao cầu | Giữ im lặng, vỗ tay sau mỗi điểm |
| Giải trong nước ở Việt Nam | Thân mật, cổ vũ gia đình, câu lạc bộ | Cổ vũ nhiệt tình nhưng tôn trọng tay vợt đội bạn |
Bảng trên chỉ mô tả không khí chung, mỗi trận một khác tuỳ tay vợt thi đấu và vòng đấu.
Những điều nên giữ, dù khán đài ồn tới đâu
Ồn không có nghĩa là không có giới hạn. Ở Istora hay bất cứ nơi đâu, có những điều khán giả có văn hoá vẫn giữ:
- Không dùng đèn flash: ánh chớp có thể làm tay vợt mất dấu quả cầu ngay lập tức. Hầu hết giải đều cấm.
- Không la ó, xúc phạm tay vợt đội bạn hay trọng tài. Cổ vũ đội mình to tới đâu cũng được, chế giễu người khác thì không.
- Không ném đồ xuống sân: kể cả gậy bơm hơi hay chai nhựa. Một vật nhỏ trên sân cũng đủ gây chấn thương cho tay vợt đang lao người.
- Vỗ tay cho pha cầu đẹp của cả hai bên: đây là nét đẹp được nhiều tay vợt quốc tế khen ngợi ở khán giả châu Á.
Cổ vũ cầu lông ở Việt Nam
Cầu lông là một trong những môn được chơi phổ biến nhất ở Việt Nam, nhưng khán đài các giải chuyên nghiệp trong nước thường còn khiêm tốn. Những thời điểm cầu lông Việt Nam thu hút đông khán giả nhất thường gắn với các tay vợt nổi tiếng, như Nguyễn Tiến Minh trong nhiều năm ở đỉnh cao, hay các giải quốc tế tổ chức trong nước.
Nếu bạn đi xem một giải cầu lông, vài gợi ý:
- Xem trước lịch thi đấu, vì một ngày thi đấu có nhiều trận trên nhiều sân cùng lúc; chọn trận bạn muốn xem.
- Ngồi ở khán đài phía cuối sân nếu muốn thấy rõ đường cầu, ở bên hông nếu muốn thấy tay vợt di chuyển.
- Cổ vũ sau mỗi điểm, giữ yên lúc giao cầu, như nếp chung của các giải quốc tế.
- Mang áo khoác mỏng: nhà thi đấu có điều hoà có thể lạnh khi ngồi lâu.
Góc nhìn hôm nay
Istora cho thấy một điều thú vị: cùng một môn thể thao, văn hoá khán đài có thể khác hẳn nhau tuỳ nơi. Cầu lông ở châu Âu mang dáng dấp tennis, cầu lông ở Jakarta mang dáng dấp bóng đá. Không có cách nào "đúng" duy nhất; điều quan trọng là khán giả hiểu nếp của nơi mình đến và không làm hỏng trận đấu của người khác.
Nếu có dịp tới Jakarta vào mùa giải Indonesia Mở rộng, thường diễn ra vào khoảng giữa năm, bạn có thể mua vé xem trực tiếp. Lịch cụ thể và cách mua vé có trên trang của Liên đoàn Cầu lông Thế giới (BWF) và ban tổ chức giải. Nếu không đi được, hãy tìm xem lại các trận chung kết ở Istora, bật âm thanh to lên: bạn sẽ nghe ngay vì sao nơi này nổi tiếng.
Câu hỏi thường gặp
Istora ở đâu?
Istora, còn gọi Istora Senayan, là nhà thi đấu trong nhà thuộc khu liên hợp thể thao Gelora Bung Karno ở trung tâm Jakarta, Indonesia. Khu này được xây đầu những năm 1960 cho Á vận hội 1962 và Istora được cải tạo lớn trước Á vận hội 2018.
Vì sao khán giả cầu lông Indonesia ồn ào như vậy?
Cầu lông là môn thể thao mang lại nhiều vinh quang Olympic nhất cho Indonesia và được chơi khắp nơi, nên khán giả coi đó là niềm tự hào dân tộc. Họ cổ vũ như khán giả bóng đá, hô tên nước, vỗ tay theo nhịp và reo hò cả khi cầu đang bay.
Xem cầu lông có phải im lặng như tennis không?
Tuỳ nơi. Ở nhiều giải châu Âu, khán giả giữ yên lặng khi giao cầu như tennis. Ở châu Á, nhất là Indonesia, khán đài sôi động hơn nhiều. Nhưng dù ở đâu, không dùng đèn flash và không xúc phạm tay vợt là điều cần giữ.
Vì sao không được dùng đèn flash khi xem cầu lông?
Ánh chớp có thể khiến tay vợt mất dấu quả cầu trong tích tắc, ảnh hưởng tới pha cầu và có thể gây chấn thương. Vì vậy hầu hết các giải cầu lông cấm đèn flash.
Giải Indonesia Mở rộng diễn ra khi nào?
Giải thường diễn ra vào khoảng giữa năm tại Jakarta, nhưng thời gian cụ thể thay đổi theo lịch của Liên đoàn Cầu lông Thế giới. Bạn nên xem lịch chính thức trên trang của BWF trước khi lên kế hoạch.
