Khán đài bóng chày Hàn Quốc nổi tiếng vì cổ vũ trọn trận: mỗi đội có một trưởng đoàn cổ vũ và nhóm cheerleader đứng trên bục cạnh khán đài, dẫn hàng nghìn khán giả hát bài riêng cho từng cầu thủ, đập gậy bơm hơi, nhảy theo nhạc trong suốt các hiệp đội mình tấn công. Một trận ở giải chuyên nghiệp KBO giống một buổi hoà nhạc ngoài trời kéo dài ba tiếng, nơi khán giả hát nhiều không kém xem bóng. Năm 2024, giải lần đầu vượt mốc mười triệu lượt khán giả trong một mùa.
Bóng chày ở Hàn Quốc và giải KBO
Giải bóng chày chuyên nghiệp Hàn Quốc, KBO League, thành lập năm 1982 và hiện có mười đội, đặt ở các thành phố lớn như Seoul, Busan, Incheon, Daegu, Gwangju, Daejeon. Mùa giải kéo dài từ khoảng cuối tháng 3 tới mùa thu, mỗi đội thi đấu gần như mỗi ngày trừ thứ Hai. Với nhiều người Hàn, đi xem bóng chày buổi tối là một thú vui thường ngày, như đi xem phim hay đi ăn với bạn.
Bóng chày Hàn chịu ảnh hưởng từ cả Mỹ lẫn Nhật Bản, nhưng văn hoá khán đài thì đã phát triển theo hướng riêng: náo nhiệt, nhiều âm nhạc, nhiều vũ đạo, và rất thân thiện với gia đình, người trẻ.
Trưởng đoàn cổ vũ và cheerleader
Trái tim của khán đài KBO là bục cổ vũ, thường đặt ở khu khán đài dọc đường biên, phía đội nhà và phía đội khách mỗi bên một bục.
- Trưởng đoàn cổ vũ: thường là một người đàn ông cầm micro, mặc đồng phục đội, đứng giữa bục. Người này dẫn bài, hô khẩu hiệu, ra hiệu cho khán giả đứng dậy, ngồi xuống, đập gậy. Nhiều trưởng đoàn gắn bó với một đội hàng chục năm và được khán giả coi như "người nhà".
- Cheerleader: nhóm vũ công đứng cạnh trưởng đoàn, nhảy những điệu ngắn theo nhạc để khán giả bắt chước. Họ là người làm việc chuyên nghiệp, tập luyện bài bản, và một số người trở nên nổi tiếng trên mạng xã hội.
- Ban nhạc và âm thanh: phần nhạc thường do hệ thống loa của sân phát, có khi kèm trống, kèn do đoàn cổ vũ chơi.
Khác với khán đài bóng đá châu Âu nơi người dẫn là cổ động viên tự phát, đoàn cổ vũ ở KBO thường do câu lạc bộ tổ chức và trả lương. Điều đó khiến không khí sân có tính "dàn dựng" hơn, nhưng cũng giúp khán giả mới, kể cả người nước ngoài, dễ hoà vào.
Bài hát cho từng cầu thủ
Giống bóng chày Nhật Bản, mỗi cầu thủ chủ lực ở KBO có một bài cổ vũ riêng. Khi cầu thủ bước vào lượt đánh, đoàn cổ vũ bật bài của người đó và cả khu khán đài hát theo, thường vừa hát vừa đập gậy bơm hơi theo nhịp. Bài cổ vũ thường mượn giai điệu nhạc pop, nhạc phim hay giai điệu tự sáng tác, lời gọi tên và khích lệ cầu thủ.
Người hâm mộ lâu năm thuộc bài của cả đội hình. Khi một cầu thủ được yêu mến chuyển đội hay giải nghệ, bài của họ đôi khi được hát lại như một lời chào.
Hai khán đài thường cổ vũ theo lượt: đội nào đang tấn công thì bục cổ vũ đội đó hoạt động hết công suất, bục bên kia nghỉ hoặc cổ vũ nhẹ. Nhờ vậy mỗi bài hát đều nghe rõ.
Những nghi thức nổi tiếng
Túi nilon cam và báo xé ở Busan
Khán giả đội Lotte Giants ở sân Sajik, Busan, nổi tiếng với hai nghi thức. Thứ nhất, ở những hiệp cuối, nhiều người thổi phồng túi nilon màu cam rồi buộc lên đầu như chiếc mũ. Nghi thức này được cho là bắt nguồn từ việc phát túi để khán giả gom rác, rồi dần thành "mũ cổ vũ". Thứ hai, khán giả xé báo thành sợi, vẫy như quả bông cổ vũ. Cả hai đều rẻ, vui và cho ra một khán đài màu sắc rất đặc trưng.
Bài hát của thành phố
Ở Busan, khán giả có thói quen hát đồng thanh một bài hát cũ về chim hải âu Busan, bài nhạc pop thập niên 1980 đã thành "bài ca" của khán đài Lotte. Nhiều đội khác cũng có một bài gắn với thành phố hay vùng của mình, hát vào hiệp thứ bảy hoặc sau chiến thắng.
Đứng dậy cả khán đài
Khi đội nhà có cơ hội ghi điểm, trưởng đoàn ra hiệu và cả khán đài đứng dậy, hát to hơn, đập gậy nhanh hơn. Khoảnh khắc này giống "dồn trống" ở sân bóng đá.
So sánh khán đài bóng chày ba nước
| Đặc điểm | Mỹ (MLB) | Nhật Bản (NPB) | Hàn Quốc (KBO) |
|---|---|---|---|
| Người dẫn khán đài | Chủ yếu loa sân, đàn organ | Đoàn cổ vũ của người hâm mộ đã đăng ký | Trưởng đoàn và cheerleader do câu lạc bộ tổ chức |
| Nhạc cụ chính | Nhạc phát qua loa | Trumpet, trống của người hâm mộ | Loa sân, gậy bơm hơi |
| Bài riêng cho cầu thủ | Nhạc ra sân do cầu thủ chọn | Có, khán giả hát | Có, khán giả hát và nhảy |
| Mức độ cổ vũ | Theo lúc, gay cấn thì to | Gần như liên tục khi đội tấn công | Gần như liên tục, nhiều vũ đạo |
Ăn uống, gia đình và không khí lễ hội
Một phần sức hút của bóng chày Hàn là đồ ăn và không khí thoải mái. Khán giả mang theo hoặc mua gà rán, đồ ăn vặt, ngồi ăn trong lúc xem. Có những khu ghế dạng bàn cho nhóm bạn, gia đình, khu ghế cạnh sân cho trẻ em. Màn hình lớn chiếu khán giả nhảy, chiếu các cặp đôi, khiến cả sân cười vui.
Nhiều sân bán cả bia, và nếu bạn đi xem, hãy nhớ đã uống rượu bia thì không lái xe về; các sân lớn ở Seoul, Busan đều có tàu điện ngầm hoặc xe buýt gần. Với gia đình có trẻ nhỏ, khu khán đài gần bục cổ vũ rất ồn, nên mang theo bịt tai cho trẻ hoặc chọn khu xa hơn.
Mặt trái và tranh luận
Văn hoá khán đài KBO cũng có những điều được bàn cãi:
- Tiếng ồn liên tục: một số khán giả muốn xem bóng chày yên tĩnh hơn thấy khó chịu với loa và vũ đạo suốt trận. Nhiều sân có khu ghế xa bục cổ vũ dành cho họ.
- Đối xử với cheerleader: các vũ công làm việc dưới ánh nhìn của hàng nghìn người, và đã có những trường hợp họ bị quấy rối, bình luận khiếm nhã trên mạng. Câu lạc bộ và người hâm mộ được kêu gọi tôn trọng họ như những người lao động chuyên nghiệp.
- Rác thải nhựa: gậy bơm hơi, túi nilon dùng một lần tạo ra nhiều rác; một số đội đã khuyến khích dùng đồ cổ vũ tái sử dụng.
Góc nhìn hôm nay
Khán đài bóng chày Hàn Quốc là một ví dụ về cách câu lạc bộ có thể chủ động xây dựng văn hoá cổ vũ, thay vì chỉ trông chờ khán giả tự phát. Mô hình trưởng đoàn cổ vũ và cheerleader giúp khán giả mới hoà nhập nhanh, giúp gia đình cảm thấy an toàn, và biến trận đấu thành một buổi giải trí trọn vẹn.
Nếu bạn có dịp tới Hàn Quốc trong mùa bóng chày, hãy thử mua vé khu gần bục cổ vũ của đội nhà. Không cần biết luật bóng chày, bạn vẫn có thể hát theo, đập gậy theo trưởng đoàn và hiểu vì sao người Hàn gọi đi xem bóng chày là "đi chơi" chứ không chỉ "đi xem". Lịch thi đấu và cách mua vé có trên trang chính thức của KBO và các đội; vé những trận cuối tuần ở Seoul hay Busan thường hết sớm.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao bóng chày Hàn Quốc có cheerleader?
Các câu lạc bộ KBO tổ chức đoàn cổ vũ gồm trưởng đoàn và nhóm cheerleader đứng trên bục cạnh khán đài để dẫn khán giả hát, nhảy, đập gậy suốt trận. Mô hình này giúp khán giả mới dễ hoà nhập và biến trận đấu thành một buổi giải trí.
Trưởng đoàn cổ vũ ở KBO làm gì?
Trưởng đoàn cổ vũ cầm micro dẫn bài hát, khẩu hiệu, ra hiệu cho khán đài đứng dậy, ngồi xuống và đập gậy theo nhịp. Nhiều người gắn bó với một đội rất lâu và được người hâm mộ coi như một phần của đội.
Vì sao khán giả Lotte Giants đội túi nilon cam lên đầu?
Ở sân Sajik, Busan, khán giả thổi phồng túi nilon cam rồi buộc lên đầu ở những hiệp cuối. Nghi thức này được cho là bắt nguồn từ túi phát để gom rác, dần trở thành một kiểu mũ cổ vũ đặc trưng của đội.
KBO có bao nhiêu khán giả mỗi mùa?
Năm 2024, giải KBO lần đầu vượt mốc mười triệu lượt khán giả trong một mùa. Số liệu các mùa sau có thể thay đổi, bạn nên xem thông báo chính thức của KBO.
Người nước ngoài đi xem bóng chày Hàn Quốc có dễ không?
Khá dễ. Vé bán trực tuyến và tại sân, các sân lớn gần tàu điện ngầm, và đoàn cổ vũ dẫn rõ ràng nên bạn chỉ cần làm theo. Vé cuối tuần ở các thành phố lớn thường bán hết sớm, nên mua trước.
