Cổ vũ đua xe F1 và MotoGP khác hẳn cổ vũ bóng đá: khán giả ngồi rải dọc một đường đua dài vài cây số, mỗi người chỉ thấy xe lao qua vài giây mỗi vòng, nên phần lớn không khí đến từ màu áo, cờ, tiếng reo khi tay đua yêu thích vượt lên và những cuộc tụ họp kéo dài cả cuối tuần. Những khán đài nổi tiếng như biển đỏ ở Monza, biển cam ở Zandvoort hay đồi vàng ở Mugello cho thấy người hâm mộ đua xe có thể cuồng nhiệt không kém bất kỳ môn nào. Nhưng đường đua cũng là nơi tốc độ có thể gây chết người, nên an toàn là luật số một với người cổ vũ.
Một cuối tuần đua xe nhìn từ khán đài
Một chặng F1 hay MotoGP thường kéo dài ba ngày: thứ Sáu chạy tập, thứ Bảy phân hạng (và ở nhiều chặng có thêm cuộc đua ngắn), Chủ nhật là cuộc đua chính. Khán giả có thể mua vé một ngày hoặc cả cuối tuần. Với người hâm mộ thật sự, đó là một chuyến đi trọn vẹn: cắm trại hoặc ở khách sạn gần đường đua, đi dạo khu người hâm mộ, xem các cuộc đua phụ, ngồi khán đài từ sáng.
Khác sân bóng nơi ai cũng thấy toàn bộ sân, ở đường đua mỗi khán đài chỉ thấy một đoạn. Vì thế khán giả theo dõi diễn biến qua màn hình lớn đặt dọc đường đua, qua loa thông báo và qua ứng dụng trên điện thoại. Tiếng reo thường lan từ khán đài này sang khán đài khác theo vị trí xe, như một làn sóng âm thanh chạy dọc đường đua.
Khán đài và khu đứng tự do
| Loại vé | Đặc điểm | Hợp với ai |
|---|---|---|
| Khán đài có ghế | Có chỗ ngồi đánh số, thường có mái hoặc màn hình gần, giá cao hơn | Gia đình, người muốn chỗ ổn định |
| Khu đứng tự do (general admission) | Đứng hoặc ngồi trên đồi cỏ, tự chọn chỗ, phải đến sớm | Người trẻ, thích đi lại, muốn tiết kiệm |
| Khu cắm trại | Ở ngay gần đường đua cả cuối tuần | Người hâm mộ lâu năm, đi theo nhóm |
| Khu dịch vụ cao cấp | Ăn uống, tầm nhìn tốt, có khi được tham quan khu kỹ thuật | Người có ngân sách lớn |
Chỗ được nhiều người hâm mộ ưa thích thường là những khúc cua chậm, nơi xe phanh gấp và dễ có pha vượt, hoặc khu đối diện đường pit, nơi thấy được các lần thay lốp.
Những khán đài nổi tiếng thế giới
Monza và người hâm mộ Ferrari
Đường đua Monza ở Ý là một trong những đường đua lâu đời nhất của F1. Người hâm mộ Ferrari, được gọi chung là tifosi, nhuộm đỏ cả khán đài bằng áo, cờ, mũ. Sau cuộc đua, ban tổ chức mở cổng cho khán giả tràn vào đường đua để tụ tập dưới bục trao giải, một cảnh tượng nổi tiếng. Điều quan trọng cần nhớ: khán giả chỉ vào đường đua khi ban tổ chức chính thức mở cổng, sau khi tất cả xe đã dừng hẳn.
Zandvoort và biển cam
Khi chặng đua Hà Lan trở lại lịch F1 từ năm 2021 ở đường đua ven biển Zandvoort, khán đài phủ kín màu cam của người hâm mộ Hà Lan, với nhạc, nhảy và không khí như lễ hội âm nhạc. Đây là ví dụ cho thấy sức hút của một tay đua chủ nhà có thể biến cả một chặng đua thành sự kiện quốc gia.
Suzuka và người hâm mộ Nhật Bản
Người hâm mộ ở đường đua Suzuka, Nhật Bản, được các đội đua và tay đua khen ngợi vì sự tận tụy: chờ hàng giờ để xin chữ ký, tự làm những chiếc mũ hình xe đua công phu, ngồi lại khán đài cả khi trời mưa. Họ cổ vũ mọi đội, mọi tay đua, không chỉ người Nhật.
Mugello và màu vàng MotoGP
Ở MotoGP, đường đua Mugello trên vùng đồi Tuscany, Ý, nổi tiếng với những sườn đồi phủ kín khán giả. Trong nhiều năm, màu vàng của người hâm mộ tay đua Valentino Rossi phủ khắp đồi, cờ vẫy suốt cuộc đua. Văn hoá cổ vũ MotoGP ở Ý và Tây Ban Nha có nét gần với bóng đá: hát, hô tên, mang trống, cờ lớn.
Đông Nam Á
Đường đua Sepang ở Malaysia, Buriram ở Thái Lan và Mandalika ở Indonesia đưa MotoGP tới gần người hâm mộ Đông Nam Á, nơi xe máy là phương tiện thường ngày và mô tô thể thao có lượng người mê rất lớn. Nhiều người hâm mộ Việt Nam đã sang các nước láng giềng để xem trực tiếp. Riêng F1, chặng đua ở Hà Nội từng được lên kế hoạch cho năm 2020 nhưng không diễn ra.
Cổ vũ thế nào khi xe lao qua chỉ vài giây
Cổ vũ ở đường đua có những cách riêng:
- Màu sắc: áo, mũ, cờ cầm tay theo màu đội hoặc tay đua. Khi xe chạy qua, khán đài vẫy cờ đồng loạt.
- Tiếng reo theo vị trí: khi màn hình cho thấy tay đua yêu thích vượt lên, cả khán đài reo hò dù xe đang ở đầu kia đường đua.
- Vỗ tay vòng cuối: sau vạch đích, các tay đua chạy vòng giảm tốc và thường vẫy tay chào khán giả; đây là lúc khán đài cổ vũ to nhất.
- Băng rôn, bảng tự làm: nhiều khán đài cho phép treo băng rôn ở lan can, miễn không che tầm nhìn và không có nội dung xúc phạm.
An toàn: luật số một bên đường đua
Xe F1 có thể vượt quá 300 km/h trên đoạn thẳng, mô tô MotoGP cũng vậy. Ở tốc độ đó, bất kỳ vật thể hay người nào trên đường đua đều có thể gây tai nạn nghiêm trọng. Vì thế:
- Không bao giờ trèo qua hàng rào hay vào khu vực cấm, kể cả khi thấy xe đã chạy xa. Chỉ vào đường đua khi ban tổ chức mở cổng chính thức sau cuộc đua.
- Không ném bất cứ thứ gì về phía đường đua: chai nước, cờ, giấy. Một vật nhỏ rơi trên đường có thể làm hỏng xe hoặc gây ngã.
- Không mang vật cấm: pháo sáng, pháo khói, flycam, cờ cán dài thường bị cấm. Pháo khói, pháo sáng từng bị ném hoặc rơi xuống đường đua ở vài nơi, buộc ban tổ chức siết kiểm tra ở cổng.
- Bảo vệ tai: động cơ đua rất ồn, nhất là mô tô và các lớp xe hỗ trợ. Nút tai hoặc bịt tai chống ồn là đồ bắt buộc với trẻ em và rất nên có với người lớn.
- Chống nắng, đủ nước: khu đứng tự do thường không có mái che, cuộc đua vào giữa trưa.
- Đi lại có kế hoạch: sau cuộc đua, hàng chục nghìn người cùng rời đi; giao thông quanh đường đua có thể ùn tắc nhiều giờ. Đã uống rượu bia thì không lái xe.
Góc nhìn hôm nay
Cổ vũ đua xe là kiểu cổ vũ "trải dài": dài theo đường đua, dài theo thời gian ba ngày, và dài theo cả mùa giải đi qua nhiều nước. Người hâm mộ đua xe thường gắn bó với một tay đua hơn là với một đội, theo họ qua nhiều đội khác nhau trong sự nghiệp.
Nếu bạn muốn đi xem một chặng đua, chặng gần Việt Nam nhất thường là các chặng ở Malaysia, Thái Lan, Indonesia (MotoGP) và Singapore (F1, đua đêm trên đường phố). Hãy mua vé sớm, chọn loại vé hợp với nhóm đi cùng, xem kỹ danh sách vật dụng được mang vào trên trang chính thức của chặng đua. Và khi ngồi trên khán đài, hãy dành một vòng để chỉ nghe: tiếng động cơ dội lại từ xa, rồi gần, rồi xé qua trước mặt, cùng tiếng reo của hàng nghìn người, là trải nghiệm truyền hình không truyền tải hết.
Câu hỏi thường gặp
Đi xem F1 nên mua vé khán đài hay vé đứng tự do?
Vé khán đài có ghế cố định, thường có màn hình và mái che, hợp với gia đình. Vé đứng tự do rẻ hơn, tự chọn chỗ trên đồi cỏ nhưng phải đến sớm và chịu nắng. Người trẻ thích đi lại thường chọn vé đứng.
Vì sao khán giả được vào đường đua sau cuộc đua ở Monza?
Ở một số chặng như Monza, ban tổ chức chủ động mở cổng sau khi tất cả xe đã dừng hẳn để khán giả tụ tập dưới bục trao giải. Khán giả chỉ được vào khi cổng chính thức mở, tự ý trèo rào là rất nguy hiểm.
Đi xem đua xe có cần nút tai không?
Rất nên có. Động cơ đua, nhất là mô tô và các lớp xe hỗ trợ, rất ồn khi chạy qua sát khán đài. Với trẻ em, nút tai hoặc bịt tai chống ồn gần như bắt buộc.
Việt Nam có chặng đua F1 không?
Chặng đua F1 ở Hà Nội từng được lên kế hoạch cho năm 2020 nhưng không diễn ra. Chặng F1 gần Việt Nam nhất thường là chặng đua đêm ở Singapore.
Tifosi là ai?
Tifosi là từ tiếng Ý chỉ người hâm mộ thể thao, trong đua xe thường dùng để chỉ người hâm mộ Ferrari. Họ nhuộm đỏ khán đài Monza bằng áo, cờ, mũ và nổi tiếng với cảnh tụ tập dưới bục trao giải.
