Kop, Stretford End, Holte End: những khán đài có tên riêng ở Anh

Ở Anh, nhiều khán đài sau khung thành có tên riêng và có "tính cách" riêng: The Kop ở Anfield (Liverpool), Stretford End ở Old Trafford (Manchester United), Holte End ở Villa Park (Aston Villa). Chúng từng là những khán đài đứng khổng lồ, nơi tập trung những cổ động viên hát to nhất, và dù đã chuyển sang ghế ngồi từ đầu thập niên 1990, chúng vẫn là trái tim của mỗi sân. Cái tên thường đến từ một con đường, một quán rượu, một trận đánh xa xôi hay đơn giản là một chiếc đồng hồ.

Vì sao khán đài sau khung thành lại quan trọng

Ở sân bóng Anh truyền thống, khán đài chính có mái che, có ghế ngồi, thường nằm ở một cạnh dài, dành cho người trả tiền cao hơn. Khán đài hai đầu sân, gọi là "end", là khu đứng giá rẻ. Thanh niên, công nhân, những người đi xem đều đặn mỗi tuần dồn về đây. Một đầu sân dần trở thành "nhà" của những cổ động viên cuồng nhiệt nhất, nơi bài hát bắt đầu và lan ra cả sân. Từ đó, khán đài ấy có tên riêng, có truyền thống riêng, và những người đứng ở đó có một danh tính riêng.

Ba khán đài nổi tiếng nhất

The Kop (Anfield, Liverpool)

Khán đài Kop của Anfield được xây năm 1906. Tên gọi lấy từ đồi Spion Kop ở Nam Phi, nơi diễn ra một trận đánh năm 1900 có nhiều lính từ vùng Liverpool thiệt mạng; nhiều sân khác ở Anh cũng đặt tên này cho khán đài đứng của mình, và việc sân nào dùng trước vẫn còn tranh luận. Khán đài Kop của Anfield được lợp mái vào cuối thập niên 1920 và ở thời đỉnh cao chứa được rất nhiều người đứng, là một trong những khán đài đứng lớn nhất nước Anh.

Từ thập niên 1960, khán đài Kop nổi tiếng với tiếng hát đồng thanh, những bài cổ vũ sáng tác ngay trên khán đài theo giai điệu nhạc pop thời đó, và cảnh đám đông dồn theo nhịp trận đấu. Một bài hát quen thuộc của khán đài này đã được kể kỹ ở bài riêng trong wiki bóng đá. Người đứng ở khán đài được gọi là "Kopite".

Sau Báo cáo Taylor, Kop chuyển sang toàn ghế ngồi. Trận cuối cùng khán đài còn là khu đứng diễn ra cuối tháng 4 năm 1994, và hàng chục nghìn người đến để "chia tay" bậc đứng cũ. Khán đài mới bằng ghế vẫn giữ tên Kop và vẫn là nơi tiếng hát bắt đầu.

Stretford End (Old Trafford, Manchester United)

Stretford End là khán đài phía tây của sân Old Trafford, gọi theo hướng nhìn về khu Stretford. Đây từng là khu đứng của những cổ động viên trẻ, ồn ào nhất của câu lạc bộ, đặc biệt nổi tiếng trong thập niên 1960–1970. Khán đài được xây lại thành khu ghế ngồi vào đầu thập niên 1990. Ở đầu kia của sân, khán đài phía đông trước đây hay được gọi theo tấm bảng tỉ số đặt ở đó.

Cũng như nhiều sân khác, sau khi chuyển sang ghế ngồi, không khí ở Stretford End từng bị nhiều cổ động viên phàn nàn là trầm hơn trước. Những năm gần đây, khi khu đứng an toàn được phép trở lại ở Anh, Manchester United là một trong những câu lạc bộ lắp ghế có thanh chắn ở một phần sân.

Holte End (Villa Park, Aston Villa)

Holte End của Villa Park mang tên khách sạn Holte, một quán rượu – khách sạn nằm ngay cạnh sân, còn tên Holte đến từ dòng họ từng sở hữu lâu đài Aston Hall gần đó. Holte End từng là một trong những khán đài đứng lớn nhất châu Âu, một dốc bê tông rộng mênh mông sau khung thành. Năm 1994, khán đài cũ bị phá bỏ và thay bằng khán đài ghế ngồi, nhưng vẫn là một trong những khán đài một tầng lớn nhất nước Anh và vẫn giữ tên cũ.

Bảng tóm tắt những khán đài có tên riêng

Khi câu lạc bộ chuyển sang sân mới, cổ động viên thường đòi giữ tên khán đài cũ. Arsenal khi rời Highbury đã đặt lại tên North Bank và Clock End ở sân Emirates, kèm cả chiếc đồng hồ, để giữ sợi dây với quá khứ.

Khán đài có tên riêng tạo ra điều gì

• Danh tính. Nói "tôi đứng ở Holte End" là nói mình thuộc về nhóm cổ động viên trung thành nhất. Cổ động viên lớn tuổi hay kể về năm đầu tiên được bố cho đứng ở khán đài ấy.
• Truyền thống. Bài hát, cách chào đội khi ra sân, nghi thức sau bàn thắng được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác trên cùng một khán đài.
• Áp lực lên đội khách. Nhiều đội nhà chọn tấn công về phía khán đài cuồng nhiệt nhất trong hiệp hai, để tiếng ồn đẩy đội lên.
• Thương hiệu. Các câu lạc bộ dùng tên khán đài trong quảng bá, đặt tên quán bar, cửa hàng, lối vào.

Khi tên khán đài bị đổi

Một số câu lạc bộ bán quyền đặt tên khán đài cho nhà tài trợ. Cổ động viên thường phản ứng mạnh nếu đó là khán đài có tên truyền thống, và trong thực tế nhiều người vẫn gọi tên cũ bất kể biển hiệu ghi gì. Chuyện này cho thấy tên khán đài là tài sản tinh thần của cổ động viên, không chỉ là tên một công trình.

Từ bậc đứng sang ghế ngồi: được và mất

Sau Báo cáo Taylor năm 1990, các sân ở những hạng đấu cao nhất nước Anh phải chuyển sang toàn ghế ngồi, và các khán đài đứng huyền thoại lần lượt được xây lại trong khoảng 1992–1994. Được: an toàn hơn, mái che tốt hơn, nhà vệ sinh, quầy ăn khá hơn. Mất: sức chứa giảm, giá vé tăng, và những nhóm bạn quen đứng cạnh nhau bị tách theo số ghế. Nhiều cổ động viên cho rằng tiếng hát trên các khán đài nổi tiếng đã nhỏ đi.

Từ năm 2022, khi khu đứng an toàn có thanh chắn được phép trở lại ở hai hạng cao nhất, nhiều câu lạc bộ ưu tiên lắp chính ở các khán đài truyền thống sau khung thành, như một cách trả lại "chất" cho chúng.

Góc nhìn hôm nay: đi thăm các khán đài có tên riêng

• Tour sân vận động. Phần lớn câu lạc bộ lớn ở Anh có tour tham quan sân vào ngày không thi đấu, cho phép bạn ngồi trên khán đài nổi tiếng, xem bảo tàng câu lạc bộ.
• Mua vé ở đúng khán đài. Nếu muốn trải nghiệm không khí, hãy tìm vé ở khán đài cổ động viên đội nhà qua kênh chính thức; nhiều chỗ là vé mùa nên rất khó mua.
• Tôn trọng truyền thống khu ấy. Ở những khán đài này, người ta đứng suốt trận và hát. Nếu muốn ngồi yên xem, bạn nên chọn khu khác.
• Đọc thêm: sách của Simon Inglis về các sân bóng Anh, và hồi ký Fever Pitch của Nick Hornby về những năm đứng ở North Bank của Highbury.

Ở Việt Nam, các khán đài thường gọi theo chữ cái A, B, C, D. Nhưng chẳng có gì ngăn cổ động viên một đội đặt cho khán đài của mình một cái tên riêng, nếu họ làm cho nó xứng đáng bằng tiếng hát và sự trung thành.