Bài hát giữa trận bóng chày Mỹ: Take Me Out và Sweet Caroline

Ở các sân bóng chày Mỹ, khán giả có một nghi thức hát giữa trận: tới quãng nghỉ giữa hiệp bảy (gọi là seventh-inning stretch), cả sân đứng dậy vươn vai và hát "Take Me Out", bài hát bóng chày ra đời năm 1908 (tên đầy đủ dài hơn, người Mỹ quen gọi tắt như vậy). Ở sân Fenway Park của Boston Red Sox, khán giả còn hát "Sweet Caroline" của Neil Diamond vào giữa hiệp tám. Những bài hát này không phải để cổ vũ một pha bóng, mà để cả khán đài cùng nghỉ ngơi, cùng vui và cùng là một cộng đồng. Bài này kể lịch sử của chúng và vì sao bóng chày lại có văn hoá hát giữa trận khác hẳn bóng đá.

Bóng chày: môn thể thao có "khoảng lặng"

Bóng đá chạy liên tục bốn mươi lăm phút mỗi hiệp. Bóng chày thì khác: trận đấu chia thành chín hiệp, mỗi hiệp hai lượt tấn công, xen giữa là những quãng đổi sân, đổi người ném, nghỉ ngắn. Một trận có thể kéo dài ba tiếng, với rất nhiều khoảnh khắc khán giả không có gì để reo.

Những khoảng lặng ấy tạo không gian cho âm nhạc. Từ đầu thế kỷ 20, các sân bóng chày Mỹ đã có đàn organ chơi nhạc giữa các lượt, và theo thời gian, một số bài hát trở thành nghi thức cố định mà khán giả chờ đợi như chờ một phần của trận đấu. Cổ vũ bóng chày vì vậy mang tính sinh hoạt cộng đồng hơn là áp lực lên đối thủ.

Take Me Out (1908): bài hát giữa hiệp bảy

Một bài hát về bóng chày do người chưa từng xem bóng chày viết

Bài hát có lời của Jack Norworth và nhạc của Albert Von Tilzer, phát hành năm 1908. Theo giai thoại được kể lại nhiều lần, Norworth viết lời khi đang đi tàu điện ngầm ở New York và nhìn thấy một tấm biển quảng cáo trận bóng chày; cả hai tác giả khi đó đều chưa từng đi xem một trận bóng chày chuyên nghiệp nào. Giai thoại này thường được nhắc trong sách sử bóng chày, dù chi tiết khó kiểm chứng tuyệt đối.

Lời bài hát kể chuyện một cô gái mê bóng chày, muốn bạn trai đưa đi xem trận thay vì đi xem hát. Phần điệp khúc, phần mà ngày nay cả sân hát, là lời rủ rê đi xem bóng, ăn đậu phộng, bỏng ngô, và hô vang cho đội nhà. Giai điệu theo nhịp ba, đung đưa như điệu valse, rất dễ hát theo.

Từ bài hát bình dân tới nghi thức giữa hiệp bảy

Thói quen khán giả đứng dậy vươn vai trước khi đội nhà vào lượt tấn công hiệp bảy có từ rất lâu, và có nhiều giai thoại về nguồn gốc (trong đó có chuyện một tổng thống Mỹ đứng dậy giữa trận năm 1910 khiến cả sân đứng theo), nhưng các nhà sử học bóng chày cho rằng thói quen này có trước cả giai thoại ấy. Việc gắn bài hát năm 1908 vào quãng nghỉ ấy phổ biến dần trong thế kỷ 20.

Người góp công lớn biến nó thành nghi thức là bình luận viên Harry Caray. Ông hát bài này trên sóng phát thanh tại sân của Chicago White Sox từ thập niên 1970, rồi tiếp tục với đội Chicago Cubs từ năm 1982. Giọng hát không hay nhưng đầy nhiệt huyết của ông, cùng cánh tay vung theo nhịp, khiến khán giả cả sân hát theo. Sau khi ông qua đời năm 1998, đội Cubs duy trì truyền thống mời khách mời hát bài này mỗi trận.

Sweet Caroline ở Fenway Park

"Sweet Caroline" là ca khúc của ca sĩ, nhạc sĩ Neil Diamond phát hành năm 1969. Bài hát không liên quan gì tới bóng chày, nhưng tại Fenway Park, sân nhà của Boston Red Sox, nó đã trở thành nghi thức. Bài hát bắt đầu được phát tại sân từ cuối thập niên 1990 và từ khoảng năm 2002 thì được phát ở giữa hiệp tám của mọi trận sân nhà.

Điều làm "Sweet Caroline" đặc biệt ở Fenway là phần khán giả tự thêm vào: ở những khoảng nghỉ trong điệp khúc, khi bản thu âm có tiếng kèn, cả sân hát theo tiếng kèn bằng những âm "ba ba ba" và chen vào những tiếng hô ngắn mà Neil Diamond không hề viết. Đây là một dạng hô – đáp: bản thu âm "gọi", khán giả "đáp".

Năm 2013, sau vụ đánh bom cuộc thi marathon Boston, nhiều sân bóng chày khác, kể cả của các đội kình địch, đã phát "Sweet Caroline" như một lời chia sẻ với Boston. Neil Diamond cũng đến Fenway hát cùng khán giả trong một trận sau đó. Bài hát từ một nghi thức vui của một sân trở thành biểu tượng đoàn kết của cả thành phố.

Những âm thanh khác của sân bóng chày

• Đàn organ: người chơi organ của sân chơi những đoạn nhạc ngắn giữa các lượt ném, có đoạn "Charge!" quen thuộc để khán giả hô theo khi đội nhà sắp ghi điểm.
• Nhạc ra sân của cầu thủ: mỗi cầu thủ chọn một đoạn nhạc ngắn phát khi họ bước vào vị trí đánh bóng. Khán giả nhận ra cầu thủ qua đoạn nhạc trước cả khi nghe tên.
• Tiếng gõ gậy, vỗ tay theo nhịp: khi đội nhà cần một cú đánh quyết định, cả sân vỗ tay đều theo nhịp organ.

Văn hoá cổ vũ bóng chày ở Hàn Quốc và Nhật Bản, với trưởng nhóm cổ vũ, kèn trumpet và bài riêng cho từng cầu thủ, khác hẳn kiểu Mỹ và có bài riêng ở các mục khác của wiki.

Bài học cho khán đài khác

Nghi thức hát giữa trận ở bóng chày Mỹ cho thấy cổ vũ không chỉ là gây áp lực lên đối thủ. Một bài hát chung ở một thời điểm cố định giúp khán giả:

• Có lý do đứng dậy, vận động sau thời gian dài ngồi.
• Kéo người mới, trẻ em vào không khí mà không cần hiểu luật.
• Tạo ký ức chung: người ta nhớ lần đầu hát cùng cả sân hơn nhớ tỉ số.
• Giữ tinh thần ngay cả khi đội nhà đang thua.

Góc nhìn hôm nay: nếu bạn đi xem bóng chày ở Mỹ

1. Thuộc điệp khúc bài hát giữa hiệp bảy trước khi đi; ở nhiều sân, màn hình lớn sẽ chiếu lời.
2. Đứng dậy khi cả sân đứng giữa hiệp bảy, kể cả khi bạn không hát.
3. Nếu đến Fenway Park, chờ giữa hiệp tám để nghe "Sweet Caroline" và nghe cách khán giả hát theo tiếng kèn.
4. Tôn trọng các nghi thức tưởng niệm, như phút "God Bless America" ở một số trận; đứng yên, bỏ mũ.