Hội cổ động viên câu lạc bộ: tổ chức, sinh hoạt và giữ lửa thế nào

Hội cổ động viên câu lạc bộ là nhóm người hâm mộ tự nguyện lập ra để cổ vũ một đội bóng có tổ chức: có người đứng đầu, có đội trống, có khu khán đài quen, có lịch tập trung và quy định riêng. Ở Việt Nam, các hội này hình thành rõ nét từ khi giải chuyên nghiệp V-League ra đời năm 2000 và ngày nay có mặt ở hầu hết câu lạc bộ hạng cao nhất. Bài này đi vào bên trong một hội: ai làm gì, sinh hoạt ra sao, quan hệ với câu lạc bộ thế nào, và làm sao giữ lửa qua những mùa giải tệ.

Hội cổ động viên khác người đi xem bóng đá thế nào

Người đi xem bóng đá mua vé, vào sân, cổ vũ theo cảm hứng rồi về. Thành viên hội cổ động viên thì có cam kết: họ đến sân trận nào cũng như trận nào, ngồi chung một khu, hát chung một bộ bài, mặc chung một màu áo và nhiều khi bỏ tiền túi cho băng rôn, trống, xe đi sân khách. Nói cách khác, khán giả thường xem trận; hội cổ động viên làm ra không khí của trận.

Ở châu Âu, những nhóm có tổ chức chặt và độc lập với câu lạc bộ thường được gọi là ultras, mặt sáng tối của họ có bài riêng trong mục Văn hoá khán đài thế giới. Hội cổ động viên ở Việt Nam phần lớn gần với mô hình câu lạc bộ người hâm mộ hơn: quan hệ mật thiết với đội bóng, hoạt động công khai, nhiều hội có ban điều hành được câu lạc bộ công nhận.

Bộ máy bên trong một hội

Không có mô hình chuẩn bắt buộc, nhưng các hội lâu năm thường chia việc khá giống nhau:

Một mùa giải của hội cổ động viên

Trước mùa

Hội thường họp mặt trước khi giải khởi tranh: chốt danh sách thành viên, đặt áo mới theo mẫu áo đấu mùa giải, sửa trống, vẽ băng rôn, thống nhất bài hát mới. Nhiều hội tổ chức buổi giao lưu với cầu thủ, ban huấn luyện, có khi đá một trận giao hữu giữa người hâm mộ với cựu cầu thủ.

Ngày thi đấu sân nhà

Thành viên tập trung trước giờ bóng lăn, thường ở một quán quen gần sân. Người hậu cần phát vé, phát áo; đội trống kiểm tra dụng cụ; trưởng hội nhắc lại các điều cấm. Vào sân, hội ngồi đúng khu đã thống nhất với câu lạc bộ. Sau trận, nhiều hội có thói quen đứng lại hát chào đội bóng, dù thắng hay thua.

Ngày thi đấu sân khách

Đây là phần thử thách lòng trung thành. Hội thuê xe khách, đi từ sáng sớm, ăn trưa dọc đường, vào sân ở khu dành cho đội khách. Đi sân khách đòi hỏi kỷ luật cao hơn: nghe theo ban tổ chức sân bạn, không đáp trả khiêu khích, về đúng giờ. Một chuyến đi êm đẹp là cách tốt nhất để hội giữ quan hệ với câu lạc bộ và với người hâm mộ địa phương khác.

Ngoài mùa giải

Khi giải nghỉ, hội vẫn sinh hoạt: đi từ thiện, thăm cầu thủ bị chấn thương, tổ chức giải bóng đá phong trào giữa các nhóm thành viên, xem chung các trận đội tuyển. Chính những hoạt động này giữ cho hội không tan khi không có bóng lăn.

Quan hệ với câu lạc bộ và ban tổ chức

Theo điều lệ các giải chuyên nghiệp ở Việt Nam, câu lạc bộ chịu trách nhiệm về hành vi của cổ động viên đội mình. Khi khán giả đốt pháo sáng, ném vật thể hay xúc phạm, người bị phạt tiền, có khi phải đá sân không khán giả, là câu lạc bộ. Vì vậy, các câu lạc bộ có động lực làm việc với hội cổ động viên: dành khu khán đài riêng, bán vé nhóm ưu đãi, đổi lại hội cam kết giữ trật tự và tự giám sát thành viên.

Mối quan hệ này có hai mặt. Khi tốt, hội được hỗ trợ xe đi sân khách, được góp ý về giá vé, được mời dự các sự kiện của đội. Khi xấu, như lúc đội đá tệ hoặc câu lạc bộ có quyết định gây tranh cãi, hội có thể phản đối bằng băng rôn, im lặng vài phút đầu trận hoặc tẩy chay. Phản đối ôn hoà là quyền của người hâm mộ; phản đối bằng bạo lực thì làm hại chính đội bóng mình yêu.

Giữ lửa qua những mùa giải tệ

Hội cổ động viên được thử thách thật sự không phải trong mùa vô địch mà trong mùa trụ hạng. Những hội tồn tại lâu thường có vài điểm chung:

• Gắn với địa phương, không gắn với kết quả: người ta đến sân vì đội bóng là của thành phố mình, không phải vì nó thắng.
• Có nhiều thế hệ: cha đưa con đi, con lớn lên đánh trống. Những hội có thành viên nhí ngồi cạnh người tóc bạc ít khi tan.
• Minh bạch tiền bạc: quỹ hội công khai, chi tiêu rõ ràng. Rất nhiều hội tách đôi vì chuyện tiền hơn là chuyện bóng đá.
• Không phụ thuộc một người: khi trưởng hội nghỉ, có người kế cận. Hội gắn quá chặt vào một cá nhân dễ tan khi người đó rút lui.
• Tránh xa cá độ: những hội để chuyện cá cược len vào thường mất lòng tin rất nhanh.

Những vấn đề còn gặp

Như mọi tổ chức tự nguyện, hội cổ động viên ở Việt Nam có những chuyện khó. Một số hội từng bị chia tách thành hai, ba nhóm cùng cổ vũ một đội nhưng không ngồi chung. Có lúc thành viên quá khích đốt pháo sáng, khiến cả hội và câu lạc bộ bị phạt. Có hội bị chê vì khẩu hiệu xúc phạm đội bạn. Những hội trưởng thành thường xử lý bằng nội quy rõ ràng: vi phạm thì tạm dừng tư cách thành viên, công khai xin lỗi khi cần. Nói thẳng với nhau trong hội luôn tốt hơn để mạng xã hội nói thay.

Góc nhìn hôm nay: muốn tham gia một hội, bạn làm gì

1. Tìm trang cộng đồng chính thức: hầu hết hội có trang trên mạng xã hội; câu lạc bộ thường dẫn liên kết tới hội được công nhận.
2. Đi thử vài trận ở khu của hội: mua vé khu đó, đứng cùng, hát theo. Bạn sẽ biết ngay mình có hợp không khí ấy không.
3. Đọc nội quy: hội đàng hoàng luôn có quy định về pháo sáng, rượu bia, ngôn ngữ trên khán đài.
4. Bắt đầu từ việc nhỏ: phụ khiêng trống, căng băng rôn, phát áo. Người ta nhớ người làm việc hơn người nói nhiều.
5. Giữ thói quen tốt: đến sớm, về muộn, dọn chỗ mình ngồi trước khi rời sân.

Nếu muốn đọc thêm về đời sống người hâm mộ một câu lạc bộ, cuốn hồi ký Fever Pitch của Nick Hornby kể chuyện một người theo Arsenal suốt hai mươi năm là tài liệu đáng đọc, dù bối cảnh là nước Anh. Đọc rồi bạn sẽ thấy nhiều điều rất giống khán đài Việt Nam.