Chảo lửa Thiên Trường: văn hoá cổ vũ bóng đá ở Nam Định

"Chảo lửa Thiên Trường" là tên người hâm mộ và báo chí gọi sân vận động Thiên Trường ở Nam Định, nơi khán đài thường kín chỗ kể cả những mùa đội bóng địa phương thi đấu chật vật. Văn hoá cổ vũ ở đây không đến từ một thời điểm thành công, mà từ thói quen đi sân kéo dài nhiều thế hệ: ông dẫn bố, bố dẫn con, cả nhà mặc cùng màu áo. Khi đội Nam Định vô địch V-League mùa 2023/24, nhiều người coi đó là món quà dành cho những người đã ngồi trên khán đài qua bao năm tháng đi xuống.

Cái tên Thiên Trường

Tên sân lấy từ một địa danh lịch sử. Thời Trần, vùng đất quê hương của dòng họ Trần ở Nam Định được gọi là Thiên Trường, có hành cung nơi các thượng hoàng nhà Trần lui về. Đặt tên sân bóng theo tên ấy là một cách người Nam Định gắn đội bóng với lịch sử và niềm tự hào của vùng đất. Không ngẫu nhiên mà khán giả ở đây hay nói về "đất Thành Nam" mỗi khi nhắc tới đội bóng.

Về địa giới, từ tháng 7/2025, tỉnh Nam Định cũ được sáp nhập vào tỉnh Ninh Bình trong đợt sắp xếp đơn vị hành chính. Nhưng trong ngôn ngữ của người hâm mộ, "Nam Định" vẫn là tên của đội bóng, của khán đài và của một cộng đồng, giống như nhiều đội bóng trên thế giới mang tên những địa danh đã đổi ranh giới từ lâu.

Vì sao gọi là chảo lửa

Chữ "chảo lửa" trong bóng đá Việt Nam dùng cho những sân mà áp lực từ khán đài khiến đội khách khó chịu. Ở Thiên Trường, áp lực ấy đến từ ba thứ cộng lại:

• Khán đài sát sân: khác với sân quốc gia có đường chạy, khán giả ở đây ngồi gần đường biên, tiếng hô dội thẳng xuống mặt cỏ.
• Kín chỗ đều đặn: không chỉ trận lớn, mà nhiều trận bình thường giữa mùa cũng đông. Với cầu thủ, đá trước khán đài đầy và đá trước khán đài trống là hai cảm giác khác hẳn.
• Cổ vũ liên tục: trống gần như không nghỉ, khán giả đứng dậy theo từng pha lên bóng, và tiếng hô vang lên ngay cả khi đội nhà đang bị dẫn.

Chảo lửa là lời khen về sức nóng của khán đài, không phải lời dọa đội khách. Nhiều cầu thủ từ nơi khác từng nói đá ở Thiên Trường khó, nhưng cũng là trải nghiệm đáng nhớ trong sự nghiệp.

Một ngày thi đấu ở Thiên Trường

Với người Nam Định, ngày đội nhà đá sân nhà là một ngày đặc biệt của thành phố. Từ đầu giờ chiều, các con đường dẫn ra sân đông dần người mặc áo đội bóng. Quán nước, hàng bán áo, băng đô, cờ cầm tay mọc lên quanh sân. Người ở các xã, phường xa đi xe máy vào từ sớm để kịp gửi xe.

Trên khán đài, các nhóm cổ động viên có tổ chức đánh trống, căng băng rôn, chỉ huy khán đài hát những bài riêng của đội. Nhưng điều khiến Thiên Trường khác là phần đông khán giả không thuộc nhóm nào: họ là những bác hưu trí đi xem bóng đá mấy chục năm, những nhóm bạn công nhân, những gia đình có trẻ nhỏ. Tiếng hô của họ có khi không theo nhịp trống, nhưng lớn và thật.

Sau trận, nếu đội thắng, đường phố quanh sân rộn lên như một đêm hội nhỏ. Nếu đội thua, nhiều người vẫn đứng lại vỗ tay chào cầu thủ trước khi về. Đó là phần ít được nhắc nhưng quan trọng nhất của văn hoá khán đài: ở lại khi đội mình buồn.

Những năm thăng trầm và khán đài không bỏ đi

Đội bóng Nam Định đã trải qua nhiều cái tên, nhiều nhà tài trợ và nhiều mùa giải khó khăn, có những năm phải xuống hạng. Điều người theo dõi bóng đá Việt Nam hay nhắc là khán đài Thiên Trường vẫn đông ngay cả trong những năm ấy. Ở nhiều nơi, khán giả đi theo thành tích; ở đây, khán giả đi theo đội bóng.

Khi đội Nam Định giành chức vô địch V-League mùa 2023/24 và tiếp tục thành công ở mùa sau, hình ảnh khán đài rực màu áo đội, cả thành phố đổ ra đường mừng được lan truyền rộng. Với nhiều người hâm mộ lâu năm, chức vô địch không thay đổi việc họ đi sân, chỉ khiến những năm đi sân trước đó có thêm ý nghĩa.

Những chuyện cần nói thẳng

Viết về một khán đài nhiệt thì cũng phải nói những chuyện chưa đẹp, như ở bất kỳ sân nào khác. Thiên Trường, giống một số sân ở V-League, từng có những trận cổ động viên đốt pháo sáng, khiến câu lạc bộ bị kỷ luật theo điều lệ giải. Cũng có lúc áp lực khán đài biến thành lời lẽ quá đà với trọng tài hay đội khách. Ban tổ chức và chính các hội cổ động viên đã có những nỗ lực nhắc nhở, kiểm soát cổng chặt hơn.

Điều đáng nói là nhiều người hâm mộ Nam Định tự lên tiếng phản đối những hành vi ấy, vì hiểu rằng một quả pháo sáng có thể khiến cả khán đài bị phạt đá không khán giả, tức là chính họ mất quyền vào sân. Niềm tự hào thật sự là để người khác nhớ về Thiên Trường vì tiếng hô, không phải vì án phạt.

Thiên Trường so với các khán đài khác

Mỗi khán đài địa phương ở Việt Nam có một màu riêng, và so sánh để xếp hạng "ai nhiệt nhất" là việc vô nghĩa. Có thể nhìn khác biệt theo cách này:

Góc nhìn hôm nay: đến Thiên Trường xem một trận

Nếu bạn yêu bóng đá Việt Nam, một trận ở Thiên Trường đáng nằm trong danh sách phải đi. Vài gợi ý để trải nghiệm trọn vẹn:

• Theo dõi trang chính thức của câu lạc bộ để biết lịch bán vé; các trận lớn hết vé rất nhanh.
• Đến sớm ít nhất một giờ, vừa tránh tắc cổng vừa xem được cảnh khán đài đầy dần.
• Mặc áo trung tính nếu bạn không phải người hâm mộ đội nhà, và ngồi đúng khu dành cho khách nếu bạn cổ vũ đội bạn.
• Ghé thăm khu di tích nhà Trần ở Nam Định cũ (đền Trần, chùa Phổ Minh) trước hoặc sau trận để hiểu vì sao cái tên Thiên Trường có ý nghĩa với người địa phương.
• Không mang pháo sáng, không ném vật thể xuống sân. Bạn là khách, hãy để lại hình ảnh tốt.