Cách bảo vệ tai trẻ trên khán đài hiệu quả nhất là cho bé đeo bịt tai chống ồn loại chụp tai dành cho trẻ em suốt thời gian ở gần nguồn ồn, ngồi xa khu trống, kèn và loa, và cho tai bé nghỉ ở chỗ yên tĩnh vào giờ nghỉ giữa hiệp. Tiếng hò reo, trống, kèn trên khán đài ở những lúc cao điểm có thể vượt xa mức ồn mà tai trẻ nên chịu lâu. Nếu sau trận bé kêu ù tai, đau tai hay nghe kém kéo dài sang hôm sau, bạn nên đưa bé đi khám tai mũi họng.
Khán đài ồn tới mức nào
Tiếng ồn đo bằng decibel (dB). Thang đo này không tăng đều: cứ tăng khoảng 10 dB thì tai người cảm nhận to gấp đôi, còn năng lượng âm thanh tăng gấp mười. Một cuộc trò chuyện bình thường vào khoảng 60 dB. Đường phố đông xe có thể lên 80–85 dB.
Khán đài thì sao? Không có con số chung, vì độ ồn phụ thuộc kiểu sân, số người, có mái hay không, bạn ngồi gần trống hay không. Ở những khoảnh khắc như bàn thắng, độ ồn quanh bạn có thể vượt 100 dB trong chốc lát. Kỷ lục Guinness về tiếng ồn khán giả ở sân vận động ngoài trời được ghi nhận năm 2014 tại sân của đội bóng bầu dục Mỹ Kansas City Chiefs, ở mức 142,2 dBA — một con số cực hạn, không phải điều xảy ra ở mọi trận. Nhà thi đấu trong nhà có mái kín thường còn vang hơn sân ngoài trời.
Ngoài tiếng người, khán đài có những nguồn ồn ở rất gần tai: trống cái, kèn, còi, loa cầm tay, và loa phát thanh của sân. Ngồi cạnh một chiếc trống cổ vũ suốt hai tiếng khác hẳn ngồi cách nó năm mươi mét.
Vì sao tai trẻ cần được giữ kỹ hơn
Tổn thương thính giác do tiếng ồn phụ thuộc vào hai thứ: độ to và thời gian nghe. Tiếng càng to, thời gian an toàn càng ngắn. Theo cách tính của Viện Quốc gia về An toàn và Sức khoẻ Nghề nghiệp Mỹ (NIOSH) dành cho người lớn, cứ tăng khoảng 3 dB thì thời gian tiếp xúc an toàn giảm khoảng một nửa. Nghĩa là mức ồn cao trên khán đài không cần kéo dài lâu đã đủ gây hại.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng Liên minh Viễn thông Quốc tế, trong tiêu chuẩn nghe an toàn công bố năm 2019, đề xuất mức tiếp xúc thấp hơn cho nhóm nhạy cảm, trong đó có trẻ em, so với người lớn. Trẻ nhỏ cũng không biết tự bảo vệ: bé không biết lấy tay bịt tai đúng lúc, không biết đổi chỗ, và đôi khi không nói ra là tai đang khó chịu.
Tổn thương do tiếng ồn có thể không hồi phục. Một buổi xem trận ồn không làm hỏng tai ngay, nhưng thói quen để trẻ tiếp xúc tiếng ồn lớn lặp đi lặp lại là điều nên tránh.
Chọn đồ bảo vệ tai cho trẻ
| Loại | Ưu điểm | Lưu ý |
|---|---|---|
| Bịt tai chụp (earmuff) cho trẻ em | Dễ đeo, dễ kiểm tra đã đeo đúng chưa, không nhét gì vào tai | Chọn đúng cỡ đầu trẻ, ôm kín quanh tai; bé đội mũ thì đeo bịt tai dưới mũ hoặc chọn mũ mềm |
| Nút tai xốp, silicon | Gọn nhẹ, rẻ | Không hợp với trẻ nhỏ: khó đeo đúng, có nguy cơ hóc, nhét sâu; hợp hơn với trẻ lớn biết tự đeo |
| Tai nghe thường | — | Không phải đồ chống ồn; nếu bật nhạc để át tiếng ồn còn hại hơn |
| Bông gòn, giấy nhét tai | — | Gần như không giảm ồn, dễ để lại sợi trong tai |
Trên bao bì bịt tai thường ghi mức giảm ồn (chỉ số NRR hoặc SNR). Bạn không cần loại giảm nhiều nhất — loại giảm ồn quá mạnh làm bé thấy bị "cô lập" và đòi tháo ra. Loại dành cho trẻ em đi xem sự kiện thường đã đủ để bé vẫn nghe tiếng bố mẹ nói gần, vẫn nghe không khí sân, chỉ bớt chói.
Cho bé đeo thử ở nhà vài lần trước ngày đi. Với nhiều trẻ, bịt tai màu sắc vui mắt hay có dán hình đội bóng là thứ bé tự hào khoe, không phải thứ bé muốn tháo.
Chọn chỗ ngồi để tai đỡ mệt
- Ngồi xa khu trống, kèn. Khu hội cổ động viên thường ở sau một khung thành. Chọn khán đài dọc sân hoặc đầu đối diện.
- Tránh ngồi ngay dưới hoặc cạnh loa của sân.
- Tránh hàng ngay dưới mái che ở một số sân, nơi tiếng có thể dội lại.
- Chọn chỗ gần lối ra để có thể đưa bé ra hành lang nghỉ tai.
Trong trận: những thói quen nhỏ
- Đeo bịt tai từ trước khi vào sân, không đợi tới lúc ồn. Tiếng ồn ở cổng, ở hành lang lúc đông cũng không nhỏ.
- Giờ nghỉ giữa hiệp, đưa bé ra chỗ yên hơn vài phút. Tai cũng cần nghỉ.
- Không để bé tự thổi kèn, thổi còi sát tai bạn bè — và chính bố mẹ cũng không thổi sát tai con.
- Không áp mặt bé vào ngực khi đang hét — nghe buồn cười nhưng nhiều người làm theo phản xạ khi ôm con ăn mừng.
- Quan sát bé: bé nhăn mặt, lấy tay bịt tai, khóc mỗi khi khán đài gầm lên là dấu hiệu bé đang khó chịu. Đổi chỗ hoặc ra ngoài.
Sau trận: dấu hiệu cần để ý
Sau một buổi ồn, người lớn đôi khi thấy ù tai, nghe hơi nghẹt vài giờ. Đây là dấu hiệu tai đã chịu quá mức trong buổi đó. Với trẻ em, bạn để ý:
- Bé kêu tai kêu "o o", "vù vù".
- Bé nói to hơn bình thường, hỏi lại nhiều lần.
- Bé kêu đau tai, có chảy dịch ở tai.
- Bé bật tivi to hơn thường ngày.
Nếu các dấu hiệu này không hết sau một đêm ngủ, hoặc có đau, chảy dịch, chóng mặt, hãy đưa bé đi khám chuyên khoa tai mũi họng. Đừng tự nhỏ thuốc vào tai bé khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Không chỉ ở sân bóng
Những điều trên dùng được cho mọi nơi ồn mà gia đình có thể đưa trẻ tới: nhà thi đấu bóng chuyền, đua xe, lễ hội âm nhạc, bắn pháo hoa. Một chiếc bịt tai cho trẻ là món đồ rẻ, dùng được nhiều năm và theo bé qua rất nhiều buổi vui.
Điều đáng nói nhất: giữ tai cho con không có nghĩa là tránh xa sân bóng. Bé vẫn được nghe cả khán đài hát, vẫn được hét lên khi đội ghi bàn — chỉ là với một lớp đệm giữa tai và tiếng trống.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ em đi xem bóng đá có cần bịt tai không?
Nên có, nhất là khi ngồi gần khu trống, kèn hoặc xem trong nhà thi đấu kín. Tiếng ồn khán đài ở lúc cao điểm có thể vượt 100 dB, và trẻ em được khuyến nghị tiếp xúc mức ồn thấp hơn người lớn. Bịt tai chụp dành cho trẻ là lựa chọn dễ dùng và an toàn.
Nên cho trẻ dùng nút tai hay bịt tai chụp?
Với trẻ nhỏ, bịt tai chụp tốt hơn vì dễ đeo đúng, không nhét gì vào tai và không có nguy cơ hóc. Nút tai hợp hơn với trẻ lớn đã biết tự đeo và tháo đúng cách.
Sân vận động ồn bao nhiêu decibel?
Không có con số chung, tuỳ sân, số người và vị trí ngồi. Lúc cao điểm có thể vượt 100 dB quanh người nghe. Kỷ lục Guinness năm 2014 ghi nhận 142,2 dBA tại sân của Kansas City Chiefs ở Mỹ, là mức cực hạn hiếm gặp.
Trẻ bị ù tai sau khi xem bóng đá có sao không?
Ù tai sau buổi ồn là dấu hiệu tai đã chịu quá mức. Nếu không hết sau một đêm ngủ, hoặc bé đau tai, chảy dịch, chóng mặt, nghe kém, hãy đưa bé đi khám chuyên khoa tai mũi họng. Không tự nhỏ thuốc khi chưa có chỉ định.
Có nên cho trẻ ngồi gần khu trống cổ vũ không?
Không nên, đặc biệt với trẻ nhỏ. Trống, kèn ở khoảng cách gần tạo tiếng ồn rất lớn và kéo dài cả trận. Chọn khán đài xa khu hội cổ động viên để bé vẫn nghe không khí mà tai đỡ mệt.
