Trên khán đài đội tuyển Việt Nam, những ca khúc được hát đồng thanh nhiều nhất là quốc ca "Tiến quân ca" (Văn Cao) trước giờ bóng lăn, "Việt Nam ơi" của nhạc sĩ Minh Beta, "Như có Bác trong ngày vui đại thắng" của nhạc sĩ Phạm Tuyên trong những đêm chiến thắng, và đôi khi là "Nối vòng tay lớn" của Trịnh Công Sơn. Khác với khán đài châu Âu nơi mỗi đội có bộ bài riêng, khán đài Việt Nam hát những ca khúc về đất nước mà cả xã hội đã thuộc sẵn. Bài này kể vì sao những bài ấy được chọn, chúng được hát thế nào, và vì sao khán đài Việt Nam ít có bài cổ vũ "đặt riêng" cho đội tuyển. Bài viết không chép lời các ca khúc, chỉ tả giai điệu và cách khán đài hát.
Khán đài Việt Nam hát gì: bức tranh chung
Có thể chia âm nhạc trên khán đài đội tuyển thành ba lớp:
| Lớp | Ví dụ | Thời điểm |
|---|---|---|
| Nghi lễ | Quốc ca "Tiến quân ca" | Trước giờ bóng lăn, theo nghi thức trận đấu |
| Ca khúc về đất nước | "Việt Nam ơi", "Nối vòng tay lớn" | Trước trận, giờ nghỉ, sau bàn thắng, khi loa sân phát |
| Ca khúc chiến thắng | "Như có Bác trong ngày vui đại thắng" | Sau trận thắng lớn, trên đường đi bão |
| Khẩu hiệu và nhịp trống | "Việt Nam! Việt Nam!", "Việt Nam vô địch" | Suốt trận |
Lớp khẩu hiệu và nhịp trống chiếm phần lớn thời lượng trận đấu. Các ca khúc xuất hiện ở những khoảnh khắc đặc biệt, khi cả sân có thời gian và cảm xúc để hát trọn một đoạn.
"Việt Nam ơi": bài ca của một thế hệ khán đài
"Việt Nam ơi" là ca khúc của nhạc sĩ Minh Beta, vốn là một bài hát về tình yêu đất nước chứ không viết riêng cho một trận đấu nào. Bài hát được hát nhiều trên khán đài và trên đường phố từ khoảng năm 2018, trong mùa đông U23 Việt Nam ở Thường Châu và các giải khu vực sau đó, đến mức với nhiều người trẻ, nó gắn liền với ký ức những đêm đi bão.
Về giai điệu, bài hát có nhịp vui, sáng, tiết tấu nhanh vừa phải, phần điệp khúc ngắn lặp lại tên đất nước, rất hợp để hàng nghìn người hát theo. Khi loa sân phát bài hát, khán đài thường vừa hát vừa vỗ tay theo nhịp, phất cờ sang hai bên. Phần điệp khúc là phần cả sân hát to nhất; những đoạn lời dài hơn thì nhiều người chỉ ngân theo.
Lý do "Việt Nam ơi" bám được vào khán đài khá dễ hiểu: lời giản dị, có tên đất nước ở chỗ nhấn, giai điệu vui chứ không bi tráng, hợp với tâm trạng ăn mừng. Nó lấp đúng khoảng trống mà khán đài Việt Nam cần: một bài ca hiện đại, trẻ trung, mang tinh thần dân tộc.
"Như có Bác trong ngày vui đại thắng": ca khúc của những đêm chiến thắng
Ca khúc của nhạc sĩ Phạm Tuyên ra đời năm 1975 và từ lâu đã là bài hát gắn với niềm vui chiến thắng trong ký ức nhiều thế hệ người Việt. Trên khán đài và trong những đêm đi bão, nó thường vang lên sau những trận thắng lớn, khi khán giả không chỉ vui mà còn xúc động.
Giai điệu hành khúc, nhịp chắc, tươi vui, rất hợp để cả đám đông hát cùng. Người lớn tuổi thuộc từ nhỏ, người trẻ thuộc qua các dịp lễ, nên đây là bài hiếm hoi cả ba thế hệ trên khán đài đều hát được.
"Nối vòng tay lớn": bài ca đoàn kết
"Nối vòng tay lớn" của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn là bài hát về sự gắn kết, thường được hát trong các buổi sinh hoạt tập thể, lửa trại, sự kiện cộng đồng. Trên khán đài, bài hát xuất hiện ít hơn hai bài trên nhưng có sức nặng riêng: khi cả khu khán đài nắm tay nhau, đung đưa theo nhịp, nó tạo cảm giác "một khối" rất mạnh. Giai điệu có nhịp đều, lời mang tính kêu gọi, rất hợp để hát theo vòng tròn.
Quốc ca: khoảnh khắc trang nghiêm nhất
Quốc ca "Tiến quân ca" của nhạc sĩ Văn Cao là bài hát duy nhất mà cả sân hát trong tư thế đứng nghiêm. Khoảnh khắc hàng chục nghìn người hát quốc ca trước trận thường được cầu thủ nhắc tới như lúc xúc động nhất. Cách đứng, hát và tôn trọng quốc ca đối thủ có bài riêng trong mục này.
Vì sao khán đài Việt Nam ít có bài cổ vũ riêng
Ở châu Âu, mỗi câu lạc bộ có hàng chục bài hát riêng, phần lớn do khán giả đặt lời trên giai điệu có sẵn, truyền qua nhiều thế hệ. Khán đài đội tuyển Việt Nam thì khác, vì vài lý do:
- Khán giả đội tuyển thay đổi liên tục: nhiều người chỉ đi sân vài lần mỗi năm, không có thời gian học bài riêng.
- Có sẵn kho ca khúc về đất nước mà cả xã hội đã thuộc, nên không cần đặt bài mới.
- Văn hoá hội cổ động viên còn trẻ so với châu Âu, nên kho bài riêng chưa kịp tích luỹ.
- Loa sân đóng vai trò lớn: ở nhiều trận, âm nhạc trên khán đài đến từ loa phát của ban tổ chức nhiều hơn là từ khán giả tự hát.
Ở cấp câu lạc bộ, tình hình khác hơn: một số hội cổ động viên có bài riêng, đặt lời trên giai điệu quen, hát theo nhịp trống. Đây là mảnh đất đang phát triển, và nhiều hội đã bắt đầu ghi lại kho bài của mình.
Hát thế nào cho đẹp
- Hát theo người dẫn, theo loa: khi loa sân phát bài, hát theo đúng nhịp loa thay vì hát nhanh hơn, để cả khán đài không bị lệch.
- Thuộc ít nhất phần điệp khúc của các bài phổ biến; phần lời dài có thể ngân theo.
- Không đặt lời chế giễu lên những ca khúc về đất nước; đó là những bài nhiều người coi trọng.
- Dừng lại khi trận đấu căng thẳng: ca khúc dài hợp với giờ nghỉ, trước trận, sau trận hơn là giữa lúc đội nhà đang phòng ngự.
Góc nhìn hôm nay: giữ kho bài khán đài
Nếu bạn là thành viên một hội cổ động viên, hãy thử ghi lại danh sách những bài khán đài hay hát, kèm thời điểm thường hát và câu chuyện vì sao bài ấy được chọn. Sau mười, hai mươi năm, đó sẽ là tư liệu quý về lịch sử khán đài Việt Nam. Còn nếu bạn chỉ là khán giả, lần tới ra sân, hãy để ý nghe xem khi nào khán đài hát bài nào. Bạn sẽ thấy mỗi ca khúc có "giờ" riêng của nó, như một nghi thức không ai viết ra.
Câu hỏi thường gặp
Bài hát cổ vũ đội tuyển Việt Nam phổ biến nhất là gì?
Ngoài quốc ca, "Việt Nam ơi" của nhạc sĩ Minh Beta là bài được hát nhiều nhất trên khán đài và khi đi bão từ khoảng năm 2018. "Như có Bác trong ngày vui đại thắng" của nhạc sĩ Phạm Tuyên thường vang lên trong những đêm chiến thắng lớn.
"Việt Nam ơi" là bài hát của ai?
"Việt Nam ơi" là ca khúc của nhạc sĩ Minh Beta, một bài hát về tình yêu đất nước. Bài hát gắn với khán đài bóng đá từ mùa đông U23 Việt Nam ở Thường Châu năm 2018.
Vì sao khán giả hát "Như có Bác trong ngày vui đại thắng" khi đội tuyển thắng?
Ca khúc của nhạc sĩ Phạm Tuyên ra đời năm 1975, gắn với niềm vui chiến thắng trong ký ức nhiều thế hệ. Giai điệu hành khúc dễ hát và quen thuộc với cả người già lẫn người trẻ.
Đội tuyển Việt Nam có bài hát cổ vũ riêng không?
Khán đài đội tuyển chủ yếu hát các ca khúc về đất nước đã quen thuộc, ít có bài đặt riêng như ở châu Âu. Một số hội cổ động viên câu lạc bộ thì có bài riêng, đặt lời trên giai điệu quen và hát theo nhịp trống.
Có được thu âm, phát lại bài hát cổ vũ không?
Các ca khúc còn trong thời hạn bảo hộ thuộc quyền tác giả. Hát trên khán đài là việc bình thường, nhưng thu âm phát hành hay dùng thương mại thì cần xin phép theo quy định về quyền tác giả.
