Hàng Đẫy (Hà Nội), Thống Nhất (TP Hồ Chí Minh) và Lạch Tray (Hải Phòng) là ba trong những sân vận động lâu đời nhất còn sử dụng cho bóng đá đỉnh cao ở Việt Nam. Cả ba nằm giữa lòng phố, gắn với nhiều thế hệ khán giả, từ thời bậc đá trống trơn tới khi có ghế nhựa và đèn chiếu sáng. Bài này kể chuyện ba khán đài ấy qua con mắt người ngồi xem, không phải qua thành tích đội bóng.
Vì sao sân lâu đời có "chất" riêng
Một sân vận động mới thường rộng, sạch, nhiều tiện nghi. Một sân lâu đời thì có thứ khác: khán đài sát đường piste, tiếng ồn dội lại từ những bức tường cũ, những chỗ ngồi quen mà người ta giữ suốt mấy chục năm, những hàng quán quanh sân sống nhờ ngày có trận. Với cổ động viên, sân cũ là một phần ký ức của thành phố.
Ba sân trong bài đều nằm trong khu dân cư đông đúc, không phải ở ngoại ô. Ngày có trận, cả khu phố thay đổi: xe gửi kín vỉa hè, người bán khăn, áo, kèn, cờ đội bày dọc đường, tiếng trống từ trong sân vọng ra trước giờ bóng lăn. Đây là điều mà các sân mới xây xa trung tâm khó có được.
Hàng Đẫy: sân giữa phố cổ Hà Nội
Sân Hàng Đẫy nằm ở trung tâm Hà Nội, không xa khu phố cổ và Văn Miếu. Tên sân gắn với khu phố Hàng Đẫy xưa. Sân có lịch sử từ khoảng giữa thế kỷ 20 và đã qua nhiều đợt cải tạo; khán đài hiện nay có ghế ngồi, với sức chứa khoảng hơn hai mươi nghìn chỗ theo các số liệu công bố gần đây. Con số này thay đổi theo từng lần sửa chữa.
Khán đài A, B, C, D
Như nhiều sân Việt Nam, khán đài Hàng Đẫy chia thành bốn phía: A và B ở hai cạnh dài, C và D ở hai đầu sân sau khung thành. Khán đài A thường có mái che và là khu khán đài chính. Với khán giả lâu năm, mỗi khán đài có "tính cách" riêng: khán đài có mái là nơi của người lớn tuổi, gia đình, khách mời; hai đầu sân là chỗ của nhóm cổ động viên mang trống, cờ, hát suốt trận. Bạn có thể đọc thêm về cách chọn khán đài trong các bài hướng dẫn đi xem trận.
Những đêm Hàng Đẫy kín chỗ
Hàng Đẫy là sân nhà của nhiều đội bóng thủ đô qua các thời kỳ, và cũng từng tổ chức các trận của đội tuyển trước khi Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình ra đời năm 2003. Khán giả Hà Nội lớn tuổi hay kể về thời mà mỗi trận lớn là phải xếp hàng mua vé từ sớm, người không có vé đứng ngoài nghe tiếng hò để đoán tỉ số. Vì sân nằm giữa phố, tiếng ồn mỗi khi có bàn thắng vang ra cả mấy con phố xung quanh.
Thống Nhất: khán đài của Sài Gòn xưa
Sân Thống Nhất nằm trong khu dân cư đông đúc ở TP Hồ Chí Minh. Sân có nguồn gốc từ thời Pháp thuộc, trước năm 1975 mang tên sân Cộng Hoà, sau đó đổi tên thành Thống Nhất. Đây là một trong những sân lâu đời nhất miền Nam còn sử dụng cho thi đấu chuyên nghiệp.
Không khí khán đài miền Nam
Khán giả Sài Gòn có truyền thống xem bóng đá từ rất sớm, với các đội bóng nổi tiếng trước năm 1975 và nhiều đội sau năm 1975. Những người lớn tuổi kể lại thời khán đài kín đặc, người ta mang theo nón lá, quạt, bình nước vì nắng chiều miền Nam rất gắt. Thống Nhất cũng là nơi nhiều thế hệ cầu thủ trẻ, đội tuyển trẻ và các giải phong trào thi đấu, nên khán giả ở đây quen thấy cả những cái tên sau này thành nổi tiếng từ khi họ còn rất trẻ.
Nắng, mưa và mái che
Sài Gòn có mùa mưa với những cơn mưa chiều bất chợt. Khán giả khán đài không mái quen chuyện mang áo mưa mỏng, không mang dù vì dù che tầm nhìn người phía sau và nhiều trận không cho mang vào. Khán đài có mái luôn được tìm mua vé trước. Đây là kinh nghiệm thực tế mà khán giả lâu năm hay truyền cho người mới.
Lạch Tray: khán đài của thành phố cảng
Sân Lạch Tray ở trung tâm Hải Phòng, là sân nhà của đội bóng thành phố. Sân được xây dựng từ khoảng cuối thập niên 1950 và đã qua nhiều đợt cải tạo, trong đó có những lần nâng cấp lớn để đón các trận quốc tế và đội tuyển. Lạch Tray nổi tiếng với khán đài đông và tiếng hô vang, được gọi là một trong những "chảo lửa" của bóng đá Việt Nam.
Khán đài sát sân
Một lý do khiến Lạch Tray có tiếng ồn lớn là khán đài khá gần đường biên và khép kín bốn phía. Khi khán đài kín, âm thanh không thoát ra mà dội lại xuống mặt sân. Đây là điều mà các kiến trúc sư sân vận động đều biết: sân có mái và khán đài sát sân thường "ồn" hơn sân rộng, thoáng có đường chạy điền kinh bao quanh.
Về văn hoá cổ vũ riêng của khán giả Hải Phòng, tiếng hô, nhịp trống và những đêm Lạch Tray đông nhất, bạn có thể đọc trong bài riêng về Lạch Tray ở danh mục cổ động viên Việt Nam. Ở đây chỉ nhấn mạnh: sân cũ giữa phố, khán đài sát sân, khán giả trung thành là ba thứ làm nên "chảo lửa".
Bảng so sánh ba sân
| Sân | Thành phố | Đặc điểm khán đài | Ghi chú lịch sử |
|---|---|---|---|
| Hàng Đẫy | Hà Nội | Bốn khán đài A, B, C, D; khán đài A có mái | Từng tổ chức các trận đội tuyển trước khi có sân Mỹ Đình (2003) |
| Thống Nhất | TP Hồ Chí Minh | Sân giữa khu dân cư, khán đài kiểu cũ | Trước năm 1975 mang tên sân Cộng Hoà |
| Lạch Tray | Hải Phòng | Khán đài khép kín, gần đường biên, nổi tiếng ồn | Xây khoảng cuối thập niên 1950, cải tạo nhiều lần |
Sức chứa cụ thể của từng sân đổi theo các đợt lắp ghế, cải tạo, và có khi ban tổ chức giới hạn số vé vì lý do an toàn. Nếu cần con số chính xác cho một trận, bạn nên xem thông báo của câu lạc bộ hoặc ban tổ chức gần ngày đấu.
Những khán đài lâu đời khác
Ngoài ba sân trên, Việt Nam còn nhiều sân có lịch sử dài và khán giả rất trung thành, như sân Thiên Trường ở Nam Định, sân ở Thanh Hoá, Vinh, và nhiều sân tỉnh khác. Mỗi sân là một câu chuyện riêng về niềm tự hào địa phương, được kể trong các bài riêng ở danh mục cổ động viên Việt Nam. Một số sân cũ đã ngừng dùng cho bóng đá đỉnh cao khi đội bóng chuyển sang sân mới, để lại ký ức cho những khán giả từng ngồi ở đó.
Khi sân cũ được cải tạo: được và mất
Mỗi lần sân cũ cải tạo, khán giả được ghế ngồi, mái che, nhà vệ sinh tốt hơn, đèn sáng hơn cho các trận tối. Nhưng cũng có những thứ mất đi: bậc đá ngồi sát nhau, những góc đứng quen, có khi cả sức chứa giảm xuống vì mỗi người cần một ghế. Đây là câu chuyện mà sân bóng nước Anh đã trải qua sau Báo cáo Taylor, và sân Việt Nam đang trải qua theo cách riêng.
Điều quan trọng là khán đài an toàn hơn. Ghế ngồi đánh số giúp ban tổ chức biết chính xác có bao nhiêu người trong từng khu, lối thoát được tính toán, và bạn không phải đứng chen chúc dưới nắng suốt hai giờ.
Góc nhìn hôm nay: đi xem ở một sân lâu đời
- Đến sớm để đi một vòng quanh sân, nhìn khu phố trong ngày có trận. Đó là một phần trải nghiệm.
- Mua vé qua kênh chính thức của câu lạc bộ hoặc ban tổ chức, tránh vé giả ở sân đông người.
- Hỏi khán giả lớn tuổi ngồi cạnh về những trận họ nhớ nhất ở sân này. Họ thường rất sẵn lòng kể, và bạn sẽ có những câu chuyện mà không sách nào ghi.
- Tôn trọng khán giả đội khách. Sân cũ thường khán đài gần nhau, cổ động viên hai bên ngồi sát, nên càng cần giữ chừng mực.
- Chụp ảnh khán đài lúc vắng sau trận, khi người đã về. Những bậc ghế trống dưới đèn sân là một kỷ niệm đẹp của một sân cũ.
Câu hỏi thường gặp
Sân Hàng Đẫy ở đâu?
Sân Hàng Đẫy nằm ở trung tâm Hà Nội, gần khu phố cổ và Văn Miếu. Đây là sân nhà của nhiều đội bóng thủ đô qua các thời kỳ và từng tổ chức các trận của đội tuyển trước khi có Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình.
Sân Thống Nhất trước đây tên là gì?
Trước năm 1975, sân Thống Nhất ở TP Hồ Chí Minh mang tên sân Cộng Hoà. Sân có nguồn gốc từ thời Pháp thuộc và là một trong những sân lâu đời nhất miền Nam còn dùng cho thi đấu chuyên nghiệp.
Vì sao sân Lạch Tray được gọi là chảo lửa?
Lạch Tray có khán đài khép kín, gần đường biên và khán giả Hải Phòng rất đông, cổ vũ nhiệt tình. Khi khán đài kín chỗ, âm thanh dội xuống mặt sân tạo nên không khí rất nóng, nên sân được gọi là một trong những chảo lửa của bóng đá Việt Nam.
Khán đài A, B, C, D khác nhau thế nào?
Ở nhiều sân Việt Nam, khán đài A và B nằm ở hai cạnh dài, trong đó khán đài A thường có mái che và là khán đài chính. Khán đài C và D nằm ở hai đầu sân sau khung thành, thường là nơi của các nhóm cổ động viên mang trống và cờ.
Sức chứa sân Hàng Đẫy là bao nhiêu?
Theo các số liệu công bố gần đây, sân Hàng Đẫy có khoảng hơn hai mươi nghìn chỗ ngồi. Con số này thay đổi qua các đợt cải tạo, nên bạn nên xem thông báo của ban tổ chức nếu cần số chính xác cho một trận cụ thể.
